Wednesday, November 9, 2016

Làm Sao Để Tạo Ra Những Đứa Con Hạnh Phúc Và Thành Công?

Theo các nghiên cứu tổng hợp của trường cao học về Giáo Dục tại trường đại học Harvard, Mỹ, thì từ khi còn bé, con người đã có sẵn khả năng đồng cảm (empathy), quan tâm đến người khác (caring), và bao dung (compassion). Tuy nhiên, để những đứa bé ấy lớn lên và trở thành những con người trưởng thành với những đức tính đạo đức ấy thì cần sự giúp đỡ rất nhiều từ phía cha mẹ và gia đình.

Vậy tại sao con người cần có những đức tính trên? Vì nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng những nhân cách đạo đức ấy sẽ giúp con người sống hạnh phúc hơn và thành công hơn về mọi mặt trong cuộc sống. 



Trong bài viết này, Harvard đã đưa ra 7 lời khuyên để giúp các bậc cha mẹ có thể giúp con mình thành những con người hạnh phúc và thành công về mọi mặt trong cuộc sống như sau:

1. Dành thời gian quan tâm và yêu thương con


Vì khi những đứa trẻ được quan tâm và yêu thương, chúng cũng sẽ trở nên như thế! 

Gợi ý cụ thể: 
- chọn ra một thời gian cố định trong ngày để dành riêng cho con
- chú ý hỏi thăm con nghĩ gì, cảm thấy gì, thích gì, và không thích gì mỗi ngày
- công nhận những nỗ lực và thành tựu của con 
- tôn trọng sự riêng tư của con

2. Trở thành hình mẫu cho con 


Vì con bạn sẽ luôn nhìn theo bạn và học hỏi từ bạn. Và chúng sẽ chỉ muốn trở nên như bạn nếu chúng tin tưởng và tôn trọng bạn. Nghĩa là bạn cần luôn cố gắng thể hiện sự trung thực, công bằng, tự ý thức những sai lầm của bản thân và kiểm soát nóng giận để làm bản thân tốt hơn mỗi ngày cho bạn và cho con!

Gợi ý cụ thể: 
- tham gia các hoạt động mang tính cộng đồng để giúp đỡ người khác
- trung thực và khiêm tốn, xin lỗi con khi mình làm sai
- tham khảo những người bạn tin tưởng nếu bạn cảm thấy quá khó để làm người đạo đức 
- thiền, đi bộ, tập thể thao v...v... để xả stress chứ đừng xả stress lên gia đình, con cái

3. Giúp con đưa việc quan tâm chăm sóc người khác lên hàng đầu


Vì khi con bạn hiểu đó là điều quan trọng nhất, chúng sẽ luôn cố gắng để làm điều đó.   

Gợi ý cụ thể:
- hãy thường xuyên nói với con rằng bạn sẽ rất vui nếu con là người hạnh phúc và tốt bụng!
- hãy luôn hỏi thăm xem con cư xử thế nào với bạn học, bạn chơi
- khuyến khích con tự suy nghĩ xem những quyết định của con sẽ ảnh hưởng thế nào đến những người xung quanh 

4. Tạo cơ hội thường xuyên cho con thể hiện sự biết ơn


Vì nghiên cứu cho thấy khi bé càng biết thể hiện sự biết ơn thì sau này bé sẽ càng rộng rãi, bao dung, hạnh phúc, và thành công hơn! Và việc thực hành lòng biết ơn mỗi ngày là cách hiệu quả nhất để con bạn trở nên như thế. 

Gợi ý cụ thể: 
- để con làm việc nhà mỗi ngày mà không cần phải có thưởng, và chỉ khen ngợi khi con làm việc gì đó tốt bụng
- hãy hỏi con xem những sự việc con thấy trước mắt là nên hay không nên và giúp con nhận ra đâu là việc nên làm
- hãy nói cám ơn thật thường xuyên và dạy con nói cám ơn ở mọi nơi, với mọi người

5. Nới rộng vòng tròn quan tâm của con



Vì đa số trẻ con thường quan tâm đến gia đình và bạn bè quanh chúng mà thôi. Chúng cần được hiểu rằng ngoài vòng tròn đó, mọi hành động của chúng còn ảnh hưởng đến cộng đồng, đến xã hội nữa. 

Gợi ý cụ thể: 
- hãy hướng dẫn con bạn quan tâm đến cảm xúc của những người khác bé, ví dụ như một bạn không nghe nói được, hay một bạn thiếu chân, thiếu tay, hay một bạn đang khóc vì bị các bạn khác trêu chọc
- dùng những câu chuyện từ báo đài, tivi để giúp con bạn hiểu về những đứa bé kém may mắn hơn ở những nơi khác
- khuyên con nên kiên nhẫn lắng nghe, cho dù đó là những người không quen thuộc với bé

6. Giúp con trở thành người có suy nghĩ đạo đức và có khả năng tạo ảnh hưởng tích cực lên cộng đồng


Vì trẻ con có sẵn bản năng quan tâm đến các câu hỏi về đạo đức và rất quan tâm đến việc làm sao để thành người lãnh đạo đem lại những điều tốt lành cho cộng đồng của chúng. 

Gợi ý cụ thể:
- cùng ngồi suy nghĩ, nói chuyện với con để giúp bé tự đưa ra quyết định về một việc gì đó dựa trên những suy nghĩ, lập luận của bạn và con về các chuẩn mực đạo đức
- khuyến khích con bạn chống lại những việc sai trái như ức hiếp bạn bè
- tạo cơ hội cho con tham gia quyên góp vì một mục đích tốt đẹp như quyên góp cho đồng bào bị lũ lụt chẳng hạn

7. Giúp con tự kiểm soát cảm xúc hiệu quả


Vì chỉ khi con có thể kiểm soát sự giận dữ, ham muốn, thất vọng, buồn rầu, và những cảm xúc tiêu cực khác thì bé mới có thể nhớ đến việc quan tâm người khác. 

Gợi ý cụ thể:
- giúp con gọi tên những cảm xúc của mình và giúp con hiểu tại sao bé lại cảm thấy như thế
- dạy con thực hành kiểm soát cảm xúc tiêu cực bằng 3 bước sau khi con đang vui vẻ : dừng lại mọi thứ, hít vào bằng mũi thở ra bằng miệng, và đếm từ 1 đến 5
- thực hành giải quyết xung đột mà con và bạn tình cờ thấy trên đường hay trên tivi qua việc nói chuyện với con để hiểu con nghĩ gì, và giúp con hiểu bạn nghĩ gì
- đặt rõ những giới hạn mà con bạn không thể vi phạm và giải thích cho bé hiểu bạn cần phải làm thế vì muốn tốt cho bé

Các bạn có thể xem bài tiếng Anh chi tiết hơn ở đây nhé!

Friday, October 21, 2016

Bao Nhiêu Arsenic (As) Trong Nước Mắm Là Có Hại Cho Sức Khoẻ Con Người?

Mấy bữa nay báo chí xôn xao quanh vụ nước mắm có chứa thạch tín. Và có nhiều tranh cãi xung quanh thông tin này. 

Bài viết này sẽ đưa ra những dẫn chứng khoa học với con số cụ thể để mọi người tự quyết định chọn có nên tiếp tục dùng nước mắm nữa không và dùng thế nào nhé!

Bài viết này cũng sẽ dựa trên giả thuyết rằng tất cả chúng ta đều có khả năng hấp thụ As như nhau. 

1. As là chất nguy hiểm gây ung thư nhóm 1

Theo Tổ Chức Sức Khoẻ Thế Giới (WHO), As là một trong 10 chất hoá học nguy hiểm nhất cho sức khoẻ cộng đồng. As tồn tại ở dạng vô cơ và hữu cơ. As vô cơ thì độc hại hơn As hữu cơ nhưng cả hai dạng As đều độc hại nếu vượt ngưỡng an toàn. 

As vô cơ có nhiều nhất trong nước ngầm, nghĩa là nguồn dinh dưỡng nguy hiểm nhất có chứa As chính là nguồn nước uống, nấu nướng mỗi ngày và các loại thực phẩm được nuôi trồng, tưới tiêu từ nước ngầm chứa As này. Hiện tại, nếu nồng độ As trong nước dùng ở đâu mà cao trên 50ug/L mỗi ngày thì sẽ gây nguy hại đến sức khoẻ rõ ràng ((http://www.who.int/entity/mediacentre/factsheets/fs372/en/index.html). As vô cơ còn có nhiều trong thuốc lá và các quá trình/nhà máy sản xuất công nghiệp. 

As hữu cơ có nhiều trong cá, đồ biển, các loại thịt, trứng sữa và không độc hại bằng As vô cơ nên cũng gây nguy hại cho sức khoẻ ở mức độ thấp hơn As vô cơ. 

Khi bị nhiễm độc As, da sẽ bị lở loét, bị bệnh về não, tiểu đường, bệnh tim, và ung thư, nhất là ung thư da, ung thư bàng quang, và ung thư phổi. Cơ Quan Quốc Tế về Nghiên Cứu Ung Thư ( IARC - The International Agency for Research on Cancer) cũng đã xếp As và hợp chất chứa As vào nhóm 1, cùng nhóm với thuốc lá trong việc gây ra ung thư ở người. Đây cũng là nhóm các chất gây ung thư nguy hại nhất cho con người. 

2. Ngưỡng an toàn của As ở người là 3ug/kg

Theo tiêu chuẩn mới nhất năm 2010 của WHO về giới hạn an toàn của việc hấp thụ As ở người thì mỗi ngày mỗi người có thể hấp thụ trung bình 3ug As cho mỗi kg cơ thể. Ví dụ: một người cân nặng 50kg thì có thể hấp thụ tối đa 150ug As/ngày mà không làm tăng khả năng bị ung thư phổi của họ thêm 0.5% (http://www.who.int/ipcs/features/arsenic.pdf).

Đây là ngưỡng an toàn của tất cả lượng As hấp thụ bởi cơ thể người trong 1 ngày đến từ nước uống, không khí, môi trường, thức ăn, khói bụi, v...v... Do đó, không thể sử dụng con số này để áp dụng làm ngưỡng an toàn của riêng nước mắm được vì nước mắm chỉ là một phần nhỏ trong đó thôi. 

3. Nước mắm có thể có cả As vô cơ và hữu cơ

Như mọi người đã biết, cá, nước, và muối là 3 thành phần chính làm nên nước mắm. 

As vô cơ trong nước mắm có thể đến từ nước, cá, muối, và các quá trình sản xuất công nghiệp. As hữu cơ trong nước mắm có thể đến từ cá. Do đó, việc phân biệt As trong nước mắm là vô cơ hay hữu cơ không có tính quyết định cao trong việc nước mắm đó có nguy hại cho sức khoẻ hay không. Quan trọng nhất vẫn là tổng hàm lượng As trong nước mắm là bao nhiêu thôi. Nếu hàm lượng này càng cao thì nước mắm đó càng có khả năng gây hại cho sức khoẻ con người.

Ngoài ra, mình cần nhấn mạnh thêm là As hữu cơ cũng độc, chỉ là ít độc hơn As vô cơ thôi vì khi vào trong cơ thể, As hữu cơ sẽ được đào thải nhanh hơn As vô cơ một chút (http://www.greenfacts.org/en/arsenic/l-2/arsenic-4.htm). Nhưng nếu ở nồng độ cao vượt ngưỡng cho phép của cơ thể thì cả As hữu cơ và vô cơ đều là chất độc gây hại cho cơ thể cả. 

Cả hai loại As vô cơ và hữu cơ đều được thải ra khỏi cơ thể qua đường nước tiểu, bằng cách biến đổi hoá học methylation là chính. Một số nghiên cứu về nước tiểu ở phụ nữ có thai cho thấy nồng độ As trong nước tiểu sẽ càng cao khi họ ở vùng có nguồn nước nhiễm As càng nhiều, và  những phụ nữ có nồng độ As trong nước tiểu càng cao thì tuổi và cân nặng của thai nhi sẽ càng thấp (http://ehp.niehs.nih.gov/1307476/). 

4. As trong nước mắm có thể gây nguy hại đến sức khoẻ nếu vượt ngưỡng 20ug/ngày

Để trả lời câu hỏi bao nhiêu As trong nước mắm là nguy hiểm cho sức khoẻ con người thì mình sẽ so sánh nó với lượng As tối đa được cho phép trong nước uống mỗi ngày vì nước uống và nước mắm đều là thứ được tiêu thụ mỗi ngày trong các gia đình Việt. 

Theo tiêu chuẩn của WHO, lượng As trong nước uống không được quá 10ug/L. Nếu trung bình mỗi ngày chúng ta tiêu thụ 2 lít chất lỏng đến từ nguồn nước có As, và giả sử trong nguồn nước đó có nồng độ As ở mức tối đa cho phép là 10ug/L thì có nghĩa là mỗi ngày trung bình chúng ta sẽ có thể hấp thụ tối đa 20ug As từ nước mà không dẫn đến nguy hại gì cho sức khoẻ. 

Nồng độ As tối đa trong nước mắm được cho phép ở Việt Nam hiện giờ theo Hội Tiêu Chuẩn và Bảo Vệ Người Tiêu Dùng Việt Nam (VINASTAS) là 1mg/L, tương đương 1ug/mL. Giả sử mỗi ngày chúng ta tiêu thụ hết trung bình 10mL nước mắm như trong nghiên cứu sau https://www.ncbi.nlm.nih.gov/m/pubmed/12885710/, thì có nghĩa là chúng ta đã hấp thụ 10ug As vào người từ nước mắm mỗi ngày. Cũng có những ước tính cho rằng trung bình mỗi ngày mỗi người Việt Nam tiêu thụ 20 mL nước mắm, có nghĩa là sẽ hấp thụ 20ug As vào người từ nước mắm mỗi ngày. Con số này nằm trong giới hạn an toàn nếu so với lượng As tối đa cho phép trong nước uống.

Đối với những mẫu nước mắm có nồng độ As cao vượt ngưỡng quy định cao nhất ở 5mg/L tương đương 5ug/mL như kết quả đưa ra ngày 17/10/2016 (http://suckhoe.vnexpress.net/tin-tuc/suc-khoe/ham-luong-arsen-trong-nuoc-mam-duoc-hieu-nhu-the-nao-3485102.html), để lượng As nằm trong mức cho phép như nước uống là 20ug, thì chỉ nên tiêu thụ tối đa 4mL nước mắm có nồng độ As là 5ug/mL mỗi ngày thôi, tương đương với 1 muỗng cà phê đầy nước mắm. Như thế, sức khoẻ không bị nguy hại. 



Còn nếu tiêu thụ loại nước mắm này 10-20mL mỗi ngày, tương đương từ 2 đến 5 muỗng cà phê đầy nước mắm, thì sẽ hấp thụ 50-100ug As/ngày từ nước mắm, gấp 2.5-5 lần mức As cho phép trong nước dùng mỗi ngày. Và khi đó, sức khoẻ của bạn sẽ có khả năng bị tổn hại cao. 

Do đó, việc bạn nên dùng nước mắm loại nào để an toàn hơn cho sức khoẻ còn phụ thuộc vào việc mỗi ngày bạn ăn bao nhiêu nước mắm nữa! 

5. Gạo cũng có thể chứa As

Gần đây nhất, năm 2011, nhóm nghiên cứu của các nhà khoa học tại trường Dartmouth College, dẫn đầu bởi giáo sư Margaret Karagas đã phát hiện ra gạo có chứa khá nhiều As do gạo đến từ lúa mà lúa là loại cây hấp thụ nước nhiều, do đó, As cũng bị hấp thụ vào hạt gạo nhiều hơn các loại cây khác. (https://news.dartmouth.edu/news/2011/12/dartmouth-researchers-evaluate-rice-source-fetal-arsenic-exposure). 

Ngoài ra, trong gạo nâu sẽ có chứa nhiều As hơn gạo trắng nếu trồng ở cùng một loại đất. Và gạo hữu cơ hay không hữu cơ thì đều có khả năng nhiễm As như nhau. 

Tháng 4/2016 vừa qua, cơ quan Quản Lý Thực Phẩm và Thuốc của Mỹ (Food and Drug Administration - FDA) cũng đã đưa ra khuyến cáo là lượng As có trong gạo ngũ cốc của trẻ em không nên vượt quá 100ppb (parts per billion) (http://www.fda.gov/Food/FoodborneIllnessContaminants/Metals/ucm319870.htm). 

Đồng thời, phụ nữ có thai và các bé nên tiêu thụ nhiều loại thức ăn khác nhau, chứ đừng nên chỉ ăn cơm gạo mỗi ngày vì phụ nữ mang thai và trẻ em sẽ bị ảnh hưởng bởi tác hại của As mạnh hơn so với các cá thể khác.

Việc rửa gạo nhiều lần trước khi nấu và nấu gạo với nhiều nước cũng sẽ giúp giảm lượng As trong gạo từ 40 đến 60%. Tuy nhiên điều này cũng sẽ làm mất đi một số dưỡng chất có trong gạo. Nhưng với thời đại dưỡng chất dư thừa như hiện tại, thì việc mất đi một số dưỡng chất trong gạo là điều không quan trọng lắm.

Wednesday, October 5, 2016

Giải Nobel Y Khoa 2016: Khi Tế Bào Tự Ăn Mình


Ngày 3/10/2016 vừa qua, tổ chức Nobel Prize tại Stockholm, Thuỵ Điển đã công bố người thắng giải Nobel Y Khoa năm 2016 là tiến sỹ người Nhật Yoshinori Ohsumi. Từ 2009 đến nay, ông là giáo sư tại Viện Công Nghệ Tokyo (Tokyo Institute of Technology).

Ông nhận được giải Nobel năm nay vì đã khám phá ra cơ chế hoạt động của quá trình tự tiêu (tự ăn mình) của tế bào (autophagy). Ông được xem là người tiên phong mở đầu cho hàng loạt nghiên cứu về quá trình tự tiêu của tế bào, bắt đầu từ những thí nghiệm quan trọng của ông trong thập niên 90 (từ 1992 đến 2000). 

Ông cũng là người đầu tiên tìm ra 15 gen quản lý quá trình này ở men (yeast), và cũng đã tìm ra những gen tương tự ở người qua những nghiên cứu của ông trong lãnh vực này tính đến thời điểm hiện tại. 

http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2016/images/med-press-2-en.jpg

1. Tự tiêu là gì?

Khi có vật thể lạ xâm nhập tế bào như virus hay vi khuẩn, tế bào sẽ có các "xe thu tóm rác thải" gọi là autophagosomes đến để thâu gom các vật thể lạ rồi đem chúng đến các "nhà máy phân huỷ rác" gọi là lysosomes.  Ở đó, chúng sẽ bị các men tiêu hoá cực mạnh phân huỷ hoàn toàn, do đó, không có khả năng gây hại cho tế bào nữa. 

https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2016/images/med-press-1-en.jpg

Tương tự thế, những bộ phận hư hỏng của tế bào cũng sẽ được các xe thu tóm rác thải này vận chuyển đến các nhà máy phân huỷ rác và chúng sẽ được tái chế thành những thành phần căn bản để cung cấp năng lượng và xây dựng các thành phần bên trong tế bào sau này. 

Do đó, quá trình tự tiêu này không chỉ đơn thuần là bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây bệnh mà còn có tác dụng xây dựng cơ thể nữa. Đây chính là nhà máy cung cấp năng lượng và gạch đá để xây dựng cơ thể, rất quan trọng khi cơ thể bị bỏ đói hoặc đối mặt với các loại stress khác nhau. Quá trình tự tiêu này cũng góp phần vào việc hình thành phôi thai và phân chia tế bào. Và tế bào cũng sử dụng quá trình này để loại bỏ những thành phần lỗi và bị hỏng của tế bào, giúp cho cơ thể chống lại quá trình lão hoá.  


Chính vì thế, nếu quá trình tự tiêu này có bị trục trặc gì thì sẽ dẫn đến nhiều bệnh tật nguy hại đến tính mạng con người, trong đó có ung thư, tiểu đường, các bệnh về lão hoá như Parkinson's, và rối loạn quá trình tạo phôi thai.

2. Phát hiện mới này có ích gì? 

Nhờ vào những kết quả nghiên cứu của ông trong thập niên 90, người ta bây giờ có thể hiểu rõ hơn về cơ chế và tầm quan trọng của quá trình tự tiêu của tế bào để tạo ra những loại thuốc chữa bệnh mới, những phương pháp mới hiệu quả hơn đánh thẳng vào quá trình tự tiêu này. Không chỉ vậy, khám phá này còn giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về con người và cơ chế vận hành của nó trong 1 thể thống nhất. 

Điều này cũng tương tự như việc người ta đã từng nghĩ 98-99% gen của con người là rác cho đến năm 2012, khi người ta phát hiện ra những gen đó kiểm soát số 1-2% gen hữu ích còn lại. (https://www.theguardian.com/science/2012/sep/05/genes-genome-junk-dna-encode) Và nhờ thế mà hàng loạt nghiên cứu mới về gen đã ra đời sau đó, đặc biệt là những nghiên cứu trong lĩnh vực micro-RNA. (
http://www.evolutionnews.org/2015/05/junk_no_mo_scie095921.html)

3. Tế bào ung thư có tự ăn mình không? 

Câu trả lời là Có! Theo một nghiên cứu xuất bản năm 2014 trên tạp chí Cell Reports của nhóm các nhà khoa học tại trung tâm nghiên cứu Ung Thư trường đại học Colorado thì các tế bào ung thư khi bị tấn công bởi các loại thuốc trị ung thư, chúng sẽ bắt đầu quá trình tự tiêu này. Cụ thể là chúng sẽ tự ăn một phần cơ thể mình, và nhờ đó, chúng có thêm năng lượng để sống lại, và tiếp tục nhân đôi. 

Do đó, để chắc chắn rằng các loại thuốc trị ung thư có thể giết chết hẳn các tế bào ung thư thì cần phải ngăn chặn quá trình tự tiêu này của các tế bào ung thư ấy. 

4. Còn giải Nobel Y Khoa nào khác đến từ Nhật Bản?

Năm 2012, tiến sỹ Shinya Yamanaka đã cùng tiến sỹ John B.Gurdon người Anh nhận giải Nobel Y Khoa cho khám phá của họ về tế bào gốc. Họ đã tìm ra cách chỉnh sửa lại tế bào da đã trưởng thành để biến nó thành tế bào gốc, có khả năng sinh trưởng và thích nghi với bất kỳ môi trường nào trong cơ thể. 

5. Giải Nobel về hoá học năm 2016 có gì liên quan đến ngành Y Khoa không?

Giải Nobel Hoá Học 2016 về tay của 3 nhà khoa học Jean-Pierre Sauvage (Pháp), Sir J. Fraser Stoddart (Mỹ), và Bernard L. Feringa (Netherlands) vì những phát minh của họ đã dẫn đến việc hình thành những cỗ máy siêu nhỏ ở cấp độ phân tử. 

Ứng dụng của việc này thực ra có một mối liên quan rất lớn đến ngành Y Khoa. Việc tạo ra được những cỗ máy ở cấp độ phân tử sẽ cho phép các nhà khoa học đưa những cỗ máy này vào trong cơ thể con người, để chúng chở vũ khí (thuốc) đến tiêu diệt đúng nơi những tế bào ung thư trú ngụ mà không làm ảnh hưởng đến các tế bào mạnh khoẻ. Hoặc chúng cũng có thể là những cỗ máy quay di động xâm nhập vào trong cơ thể để giúp con người hiểu rõ hơn điều gì đang xảy ra ở thế giới phía dưới và bên trong làn da của mỗi chúng ta đó?  

Saturday, September 3, 2016

Bao Cao Su Hay Thuốc Ngừa Thai Gây Ung Thư?

Hôm bữa có chị bạn nhắn mình hỏi: "chị ơi, em nghe nói xài bao cao su bị ung thư hả chị?" Mình nghe cũng hết hồn, vì mình nghiên cứu về ung thư bao năm nay chưa bao giờ nghe đến tin này trong giới nghiên cứu, mà chỉ có biết rằng việc uống thuốc ngừa thai gây ung thư mà thôi! 

Vậy từ đâu mà lại có tin đồn thất thiệt như vậy? 

1. Bao cao su không gây ung thư

Sau khi tìm hiểu kỹ thì mình khẳng định lại rằng khả năng gây ung thư của bao cao su cũng không thua gì khả năng gây ung thư của núm ti em bé, của bao tay rửa chén hay của bong bóng, và tất cả những thứ gì có liên quan đến mủ cao su (latex) mà chúng ta vẫn tiếp xúc hằng ngày. Có nghĩa là: không có gì để lo ngại cả! 

Vào tháng 9/2014, một nghiên cứu của nhóm Reproductive Health Technologies Project (RHTP) tại Mỹ trên hoá chất nitrosamines có trong bao cao su đã khiến cho một số người dựa vào đó để tung tin bao cao su gây ung thư, mặc dù chính bản thân nghiên cứu đó không hề kết luận như thế. 

Không những thế, nghiên cứu này còn cho thấy những loại bao cao su sau không hề có chứa một chút nitrosamines nào: Durex Extra Sensitive, Lifestyles Skyn, Lifestyles UltralLubePlus, Lifestyles Flavors and Colors, Trojan Bareskin, Sustain, và bao cao su FC2 của nữ giới. Nên nếu sử dụng những loại này thì bạn có thể hoàn toàn yên tâm.

Ngoài ra, khả năng hấp thụ nitrosamies của da người là rất thấp, chỉ có khoảng 1% trong vòng 1 tiếng tiếp xúc, theo nghiên cứu của tiến sỹ Walters trên tạp chí khoa học International Journal of Cosmetic Science năm 1998. Do đó, ngay cả với bao cao su có chứa chất này ở nồng độ thấp thì cũng không gây nguy hiểm gì đến người sử dụng chúng. 

Hơn nữa, từ sau khi nghiên cứu trên xuất bản, các công ty bao cao su có chứa nitrosamines cũng đã tuyên bố sẽ loại bỏ chất này trong bao cao su của họ sớm thôi. Nên các bạn mày râu cũng không có gì để lo lắng quá. 

Tuy nhiên, khi con người khi tiếp xúc thường xuyên với nitrosamines ở nồng độ cao thì sẽ tăng khả năng bị ung thư. Do đó, những ai làm trong ngành công nghiệp cao su thì có khả năng bị ung thư cao do phải tiếp xúc với nitrosamines ở nồng độ cao mỗi ngày trong một khoảng thời gian dài.



2. Thuốc ngừa thai gây ung thư

Vào tháng 10/2015, các loại thuốc ngừa thai dạng viên nén (oral contraceptives) đã được Cơ Quan Nghiên Cứu Ung Thư Quốc Tế (International Agency for Research on Cancer - IARC) khẳng định là một trong 116 thứ gây ung thư ở người, và được xếp vào nhóm 1, cũng là nhóm nguy hiểm nhất, cùng với rượu bia và thuốc lá. 

Theo Viện Ung Thư Quốc Gia (National Cancer Institute) của Mỹ thì các loại viên ngừa thai này có chứa những chất tương tự như hoóc môn estrogen và progesterone ở người, và những chất này làm tăng khả năng ung thư vú, ung thư tử cung, và ung thư gan ở những phụ nữ sử dụng chúng. Tệ hơn nữa, ảnh hưởng này sẽ còn kéo dài đến tận 10 năm sau khi họ đã ngưng sử dụng thuốc ngừa thai. 

Ngoài ra, các viên thuốc tránh thai này không hề giúp phụ nữ ngăn chặn các bệnh lây lan qua đường tình dục. Trong khi đó, bao cao su vừa không gây hại, mà lại vừa có khả năng ngăn chặn sự lây lan của các căn bệnh đường tình dục hiệu quả nhất trong tất cả các biện pháp tránh thai. 

Chúc các bạn đưa ra quyết định đúng đắn để bảo vệ mình và người mình yêu nhé! 

Uống Nước Mỗi Ngày Bao Nhiêu Cho Đủ?

Mình thường nghe mọi người khuyên: phải uống nước nhiều vào thì mới đẹp da! Hay là: uống nước nhiều tốt lắm đấy! Bác đây sáng nào cũng phải uống vài cốc nước rồi mới làm gì thì làm.

Vậy uống nước thế nào mới là đúng? Và uống nước thế nào mới là đủ? Có phải là 2 lít, 3 lít, hay 8 ly 8oz (khoảng 1.9 lít) ?



1. Tuỳ cơ địa! 

Trên thực tế, câu trả lời không nằm trong sự trông đợi chung của đa số: Tuỳ cơ địa! Hay nói chính xác hơn: tuỳ gen mỗi người! Đây cũng chính là mấu chốt của phương pháp trị liệu "y khoa chuẩn xác" (precision medicine) vì khoa học đã nhận ra rằng chính sự khác biệt ở mỗi người đòi hỏi một quá trình trị liệu hoàn toàn khác nhau để có thể đem lại hiệu quả cao nhất.  

Do đó, không phải cứ uống nhiều nước là tốt. Bất kể cái gì nhiều quá đều không tốt, thậm chí là nước. Nếu cơ thể bạn chỉ cần 1.5 lít nước mỗi ngày mà bạn cứ ép nó phải lọc 2 lít mỗi ngày thì chuyện các cơ quan bên trong cơ thể bạn bị làm việc quá sức dẫn đến hỏng hóc là chuyện đương nhiên! 

2. Đa số thực phẩm đều có chứa nước

Ngoài ra, hiện tại, Viện Y Học (the Institute of Medicine) Mỹ khuyến cáo mỗi người nên tiêu thụ 2 lít chất lỏng, tương đương với 8 ly 8oz mỗi ngày. Mà tất cả những gì có nước đều tính trong khẩu phần chất lỏng đó rồi: như rau, trái cây, trà, cà phê, v...v... đều có rất nhiều nước. Do đó, việc uống cho đúng 2 lít nước mỗi ngày là bị dư so với tiêu chuẩn này. 

3. Làm thế nào để biết mình đã uống đủ nước mỗi ngày?

Việc uống bao nhiêu nước mỗi ngày là tuỳ thuộc nhu cầu của mỗi người, vào mỗi ngày. Nếu ngày nào bạn vận động ra mồ hôi nhiều hay ăn mặn nhiều thì cơ thể bạn tự động sẽ đòi hỏi bạn phải uống nhiều nước hơn. Do đó, đừng chạy theo một chỉ tiêu nào, mà hãy lắng nghe cơ thể bạn thật kỹ. 

Hãy tin rằng cơ thể bạn là một cỗ máy hoàn hảo và nó sẽ báo động cho bạn biết rất rõ ràng khi có nguy cấp. Đừng để cho những mẫu quảng cáo nước ngọt, quảng cáo nước khoáng, quảng cáo nước tăng lực..v...v... làm cơ quan báo động khát nước tự nhiên của bạn bị thao túng. 

Chăm sóc bản thân đúng cách chính là bảo vệ mình khỏi bệnh tật và giúp cho những người thân yêu quanh mình cùng mạnh khoẻ bạn ạ! 

Saturday, July 30, 2016

Ung Thư và 7 Tin Đồn

Theo thống kê mới nhất năm 2012 của Cơ Quan Nghiên Cứu Ung Thư Quốc Tế (International Agency for Research on Cancer - IARC), Việt Nam có 125,000 ca ung thư mới và 94,700 ca tử vong vì ung thư mỗi năm, với tỷ lệ là cứ 100,000 người thì có 140 người mắc phải căn bệnh quái ác này. 

So với số liệu năm 1998, con số bệnh nhân ung thư tại Việt Nam đã tăng đến 114% trong vòng 12 năm. Thậm chí, theo số liệu của Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh Toàn Cầu (CDC Global Health), thì ung thư đang là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở Việt Nam. 

Gần đây với vô số bài báo cho rằng thực phẩm bẩn là nguyên nhân chính gây ung thư, mối quan tâm với căn bệnh này càng cao. Vậy đâu là sự thật và đâu là tin đồn giữa một rừng thông tin? Và đâu là thứ thực sự cần tránh?

Tin đồn 1: ung thư ruột-trực tràng là phổ biến nhất ở Việt Nam 

Năm loại ung thư phổ biến nhất ở Việt Nam dựa trên thống kê năm 2014 của Tổ Chức Sức Khoẻ Thế Giới (World Health Organization - WHO) lần lượt là ung thư gan (đứng thứ 6 trên toàn thế giới), ung thư phổi (thứ 45), ung thư dạ dày (thứ 22), ung thư vú (thứ 153), và ung thư ruột già-trực tràng (thứ 92).

Do đó, ung thư gan mới là căn bệnh ung thư phổ biến nhất tại Việt Nam và cũng đứng thứ hạng cao đáng lo ngại so với thế giới. 

Bia rượu là nguyên nhân chính dẫn đến chứng bệnh này, và tình cờ là nam giới tại Việt Nam tiêu thụ bia rượu nhiều nhất trên thế giới,  lên đến 27.4 lít/người nam/năm 2010 theo thống kê của WHO.

Tin đồn 2: thực phẩm bẩn là nguyên nhân chính gây ung thư tại Việt Nam


Theo WHO, nguyên nhân gây ung thư lớn nhất ở Việt Nam đến thời điểm hiện tại vẫn là thuốc lá, tiếp đó là bia rượu, không vận động, béo phì, và việc đốt các nhiên liệu rắn tại nhà (ví dụ như than, củi). Riêng đối với bia rượu thì nam giới là đối tượng tiêu thụ chính, và tỷ lệ nam giới bị ung thư cũng cao hơn hẳn nữ giới tại Việt Nam. 

Việc tiêu thụ thực phẩm bẩn dẫn đến ung thư là có thể nhưng chưa có kết luận rõ ràng, và vẫn còn thua xa 2 nguyên nhân chính gây ung thư tại Việt Nam là thuốc lá và bia rượu. 

Tin đồn 3: chỉ cần kiêng đường, hay kiêng thịt thì tế bào ung thư sẽ chết

Tế bào ung thư một khi đã có trong cơ thể thì người bệnh cần phải được chữa trị với các bác sỹ có chuyên môn để tiêu diệt các tế bào ung thư bằng các phương pháp khoa học đã qua nhiều năm nghiên cứu. 

Việc kiêng đường, hay kiêng thịt chỉ có tác dụng ngăn nguy cơ béo phì và hạn chế khả năng dẫn đến ung thư mà thôi chứ không giết chết được tế bào ung thư.

Tin đồn 4: thịt đỏ gây ung thư

Theo WHO, thịt đỏ chỉ thuộc nhóm 2, là nhóm có nguy cơ gây ung thư. 

Còn thứ chắc chắn gây ung thư và được WHO xếp vào nhóm 1, cũng là nhóm nguy hiểm nhất, đó là xúc xích, thịt nguội, thịt hun khói và các loại thịt đã qua chế biến tương tự khác. 

Do đó, việc tiêu thụ thịt đỏ chưa qua chế biến vẫn tốt hơn là việc tiêu thụ các loại xúc xích (sausages) và thịt heo muối xông khói (bacon, ham). 

Tin đồn 5: bao cao su gây ung thư

Theo WHO, từ bao cao su cho đến ti giả cho các bé ngậm, từ đế giày cho đến dây thung đều có chứa một chất gọi là MBT (2-mercaptobenzothiazole). Và chất này được xếp vào nhóm 2, là nhóm có nguy cơ gây ung thư, chứ không phải nhóm 1, là nhóm nguy hiểm chắc chắn gây ung thư. 

Ngoài ra, các chuyên gia cũng trấn an rằng mọi người không nên quá lo lắng về điều này, ngoại trừ những người làm việc trực tiếp trong ngành công nghiệp cao su. 

Tin đồn 6: thuốc ngừa thai không gây ung thư

Cũng theo WHO, thuốc ngừa thai được xếp vào nhóm 1, là nhóm chắc chắn gây ung thư, cùng nhóm với thuốc lá và bia rượu. 

Do đó, việc uống thuốc ngừa thai trong thời gian dài là nguy hiểm và không nên làm nếu không muốn bị mắc căn bệnh hiểm nghèo này. 

Tin đồn 7: trái cây/cây cỏ chữa được ung thư

Thỉnh thoảng cũng có những bài viết được chia sẻ về việc ăn mãng cầu xiêm, hay ăn rễ cây hoa bồ công anh, hay một loại hoa quả/thực phẩm bất kỳ có thể chữa được bệnh ung thư. Những thông tin này là không chính xác vì tính đến thời điểm hiện tại, không có một loại trái cây/thực phẩm nào có thể chữa được ung thư cả. 

Việc nghiên cứu chiết xuất chất có thể giết tế bào ung thư từ các thành phần tự nhiên này vẫn còn trong giai đoạn nghiên cứu ở phòng thí nghiệm mà thôi và chưa hề được thử trên người, và chưa có loại cây cỏ/trái cây nào được công nhận là có khả năng chữa trị ung thư cả. 

Tuy nhiên, để tránh ung thư thì một chế độ dinh dưỡng nhiều rau củ, nhiều trái cây, ít thịt, ít béo, ít đường, ít muối, và thể thao 30 phút mỗi ngày là cần thiết và hoàn toàn hiệu quả!


Thursday, June 23, 2016

Tế Bào Gốc: Làm Đẹp Hay Tự Hại Mình?

 Gần đây rộ lên việc các viện chăm sóc sắc đẹp và giải phẫu thẩm mỹ quảng cáo rầm rộ và khẳng định chắc nịch về hiệu quả thần kỳ của việc tiêm tế bào gốc vào người để làm trắng da và trẻ hoá da, thanh lọc cơ thể, đẩy độc tố ra ngoài và làm tăng sức đề kháng, v...v...

Không chỉ có vậy, những tuyên bố chắc nịch này còn được đi kèm với một loạt các từ ngữ khoa học như EGF (epidermal growth factor), glutathione, collagen và một loại những giải thích nghe có vẻ rất hàn lâm nhằm khẳng định một điều duy nhất: tiêm tế bào gốc vào người không có tác dụng phụ, không gây nguy hiểm gì về sau, và đảm bảo đạt được mọi hiệu quả như mong muốn. 

HAHAHAHA

Vâng! Đó là phản ứng đầu tiên của bất kỳ một nhà khoa học chân chính nào khi đọc những dòng quảng cáo đó, vì nhiều lý do. 

1. Quá ảo vì quá hoàn hảo

Thứ nhất, điều này quá ảo vì quá hoàn hảo. Không có bất kỳ một loại thuốc hay một quy trình chữa trị nào trên cơ thể mà không có tác dụng phụ. Có điều chúng vẫn được sử dụng vì tác dụng chính của chúng có lợi hơn ngay cả khi các tác dụng phụ kia xảy ra. 

Và không ai có thể đảm bảo được bất kỳ điều gì một cách chắc nịch như thế ngay cả đối với những phương pháp chữa trị y khoa lâu đời, chứ đừng nói gì đến phương pháp tiêm tế bào gốc còn chưa được cho phép trên người trong giới y khoa nữa.

2. Chuột thí nghiệm mà còn phải trả tiền khủng

Trong giới khoa học, trước khi người ta thử điều gì mới thì thường sẽ thử trên chuột trước, rồi mới đến người. Vì sao? Vì chuột có đến 70% gen mã hoá protein giống với người, và vì chúng có thể chết hàng loạt mà không có ai thương tiếc nếu lỡ như thử không thành công.

Mỹ là nước đi đầu về nghiên cứu tế bào gốc. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, biện pháp chữa trị dùng tế bào gốc duy nhất được Cơ Quan Quản Lý Thuốc và Thực Phẩm (FDA) của Mỹ cho phép đó là ghép tuỷ sống (bone marrow transplant), và chủ yếu được sử dụng để chữa bệnh ung thư máu. 

Nói như thế để hiểu rằng đến thời điểm này, tất cả các quy trình tiêm tế bào gốc vào người ở bất kỳ nơi đâu trên thế giới, cho dù tế bào gốc đó lấy từ đâu và có nguồn gốc xịn cỡ nào, hay thậm chí lấy từ chính cơ thể của bạn ra, thì bạn vẫn chỉ là một con chuột thí nghiệm cho quy trình chưa hề được kiểm chứng đó. Do đó, khả năng "tắt điện vĩnh viễn" của bạn thấp nhất vẫn là 50%.   


Không những thế, các nhà khoa học nếu muốn thử tiêm tế bào gốc trên người thì cần phải tuyển rất kỹ và còn phải trả tiền để đền bù bất kỳ tổn thất về thời gian và sức khoẻ nào cho người tham gia, kèm theo bản ký kết ghi rõ khả năng tử vong của người tham gia nữa. 

Đã có một vài cuộc thử nghiệm tiêm tế bào gốc để chữa bệnh được FDA cho phép trong 1-2 năm gần đây và mới chỉ dừng ở giai đoạn thứ 1 nghĩa là: tiêm tế bào gốc vào một người khoẻ mạnh bình thường và theo dõi xem họ có bị chết hay không. 

3. Không dễ thế đâu!

Tuy ngành nghiên cứu về tế bào gốc đã đạt được những thành tựu không nhỏ (đã có 2 giải Nobel về những nghiên cứu liên quan) và có rất nhiều hy vọng khả thi cho việc sử dụng tế bào gốc để chữa trị nhiều bệnh khác nhau nhưng việc sử dụng tế bào gốc trong thực tế vẫn còn rất mới. 

Đến hiện tại, chỉ mới có một quy trình làm đẹp sử dụng tế bào duy nhất được FDA công nhận vào tháng 6/2011 sau tận 10 năm xem xét. Phương pháp này có mục đích làm dịu bớt nếp nhăn quanh miệng khi cười, tên là LaViv. Các bác sỹ sẽ lấy tế bào da có khả năng tạo collagen của chính chủ nhân từ vùng sau tai, rồi gửi về phòng thí nghiệm để nuôi cấy từ 11 đến 22 tuần, sau đó mới sử dụng tế bào đã qua nuôi cấy đó để tiêm vào các đường nụ cười (smile lines) quanh miệng. 

Việc lấy tế bào gốc từ mỡ là có thật nhưng cũng không hề đơn giản như cách các mỹ viện quảng cáo. Và khi lấy được tế bào gốc rồi thì chúng cần phải được bảo quản và xử lý rất phức tạp và nghiêm ngặt trước khi có thể tiêm vào cơ thể trở lại. Trong khi đa phần các mỹ viện đều tiêm trực tiếp tế bào mà không qua xử lý gì cả. 

Không chỉ thế, khi tiêm tế bào gốc vào các vị trí khác nhau, cơ quan khác nhau trên cơ thể thì tế bào gốc còn cần phải được xử lý khác nhau nên không phải cứ mua một loại tế bào gốc nào đó là muốn tiêm vào đâu cũng được cả. Thậm chí, mỗi cơ thể khác nhau sẽ phản ứng với cùng một loại tế bào gốc khác nhau nữa nên rất khó tin khi một loại tế bào gốc nào đó có thể được sử dụng đại trà. 

4. Không chỉ có làm đẹp, và không chỉ ở Việt Nam

Nghe nguy hiểm thế, ấy nhưng mà không chỉ ở Việt Nam, mà thậm chí ở Mỹ trong những năm gần đây cũng nở rộ khoảng hơn 200 viện khác nhau quảng cáo cho việc sử dụng tế bào gốc không chỉ để làm đẹp, từ việc xoá nếp nhăn, nâng ngực đến trẻ hoá âm đạo, mà còn để chữa bệnh nan y, từ chứng rối loạn phát triển não (autism) đến chứng bất lực hay bệnh Parkinson nữa.

Sau nhiều năm chịu sự phản đối và sức ép của các nhà khoa học tại Mỹ, cuối cùng thì FDA cũng đã tuyên bố tế bào gốc phải được xem là thuốc và từ bây giờ sẽ phải chịu sự quản lý nghiêm ngặt. 

Do đó, FDA đã đưa ra bản hướng dẫn tạm thời vào tháng 10/2015 vừa qua về việc sử dụng tế bào từ người và các sản phẩm liên quan. Đồng thời, FDA cũng mở một cuộc chưng cầu ý dân vào ngày 13/4/2016 sắp tới tại trụ sở ở thành phố Silver Spring, bang Maryland, Mỹ để mọi người quan tâm đều có thể tham gia hỏi đáp và đóng góp ý kiến về những chỉ dẫn mới này. 

Như thế, không phải cứ làm ở Mỹ, cái nôi của tế bào gốc, là yên tâm không sợ rủi ro, không sợ bị lừa phỉnh bởi những quảng cáo hấp dẫn, sự hào nhoáng của đội ngũ y bác sỹ sạch đẹp, và giá tiền khủng đâu.  

5. Treo đầu dê bán thịt chó

Những điều trên được bàn tới với mặc định: bạn được tiêm tế bào gốc thật. Nhưng có chắc là họ tiêm tế bào gốc cho bạn không?

Điểm qua vài trang quảng cáo trên mạng của Việt Nam, thì thấy thành phần của "tế bào gốc" đa phần được quảng cáo là có nguồn gốc Thuỵ Sỹ, bao gồm: glutathione, EGF, collagen, hay MFIII và đi kèm một loạt danh sách các a-xít. Tất cả các chất này đều không phải tế bào gốc. Do đó, lại càng không có gì đảm bảo sự an toàn tính mạng và sức khoẻ khi những chất này được tiêm trực tiếp vào cơ thể.

Ngoài ra, các loại kem bôi được quảng cáo là có tế bào gốc thì lại càng vô lý hơn nữa vì tế bào gốc cần được nuôi dưỡng trong điều kiện nghiêm ngặt mới có khả năng phát huy tác dụng. Một tuýp kem với hàng tỉ thứ hoá chất trộn lẫn thì không thể nào là môi trường sống cho tế bào gốc phát huy tác dụng của nó được. Không chỉ thế, ngay cả khi bạn bôi hẳn tế bào gốc xịn lên da cũng đừng mong có tác dụng gì cả chứ nói chi là một tuýp kem có chứa thành phần tế bào gốc không có nguồn gốc xác thực.

Thậm chí ngay cả những nơi quảng cáo "tế bào gốc tự thân" cũng không phải là đáng tin cậy. Bạn có dám chắc thứ mà họ lấy ra được từ người bạn là tế bào gốc không? Và thứ mà họ tiêm ngược vào người bạn có phải cùng một thứ khi họ lấy ra không? Và sau cùng, thứ đó có chắc là sẽ tốt cho cơ thể bạn ở vị trí được tiêm không?

6. Những dấu hiệu cảnh báo từ ISSCR

Sau đây là 6 dấu hiệu cảnh báo để bạn tránh xa những viện thẩm mỹ đáng nghi ngờ, do Hiệp Hội Quốc Tế Về Nghiên Cứu Tế Bào Gốc (ISSCR) đưa ra gần đây nhất:

1. Quảng cáo dựa trên nhân chứng là khách hàng trước đó.

2. Cùng một loại tế bào được sử dụng cho nhiều mục đích chữa trị khác nhau. 

3. Nguồn gốc tế bào và phương pháp trị liệu không được trình bày tỏ tường trước.

4. Khẳng định không có nguy cơ nguy hại gì. 

5. Giá cao hoặc có nhiều chi phí có khả năng phát sinh thêm trong quá trình trị liệu.

Mong các bạn đừng tiếp tục biến mình thành những chú chuột thí nghiệm tự nguyện với giá cắt cổ nữa nhé!