Friday, November 27, 2015

Quinvaxem, Pentaxim, Hay Là Không Nên Tiêm Chủng Nữa?



Hôm rồi ăn cơm với đứa cháu mới có con được mấy tháng, và cô bé tâm sự là không dám cho con đi chích ngừa vì quá sợ hãi Quinvaxem, sau khi đọc các bài báo về việc Quinvaxem dẫn đến tử vong ở trẻ em gần đây.

Một số người bạn có điều kiện hơn thì đã đem con đi chích dịch vụ để được chích Pentaxim, và khi dịch vụ ở Việt Nam hết thuốc, thì họ đem con qua nước ngoài (Singapore, hay thậm chí Mỹ) để chích. 

Bất kỳ cha mẹ các bé chọn phương án nào, Quinvaxem hay Pentaxim, thì đều với mong muốn tạo điều kiện sức khoẻ tốt nhất cho bé trong khả năng có thể, và điều đó là hoàn toàn đáng trân trọng. 

Riêng việc không cho bé chích ngừa vì sợ bé chết do thuốc thì bạn đang đặt bé vào một tình thế còn nguy hiểm hơn, với xác suất tử vong cao hơn nhiều. Tuy nhiên, tất cả đều là chọn lựa của riêng bạn, và mình sẽ đưa thông tin để các bạn có thể đưa ra quyết định tốt nhất cho bé nhé!

1. Nguồn gốc?
Quinvaxem: sản xuất tại Hàn Quốc bởi công ty Crucell, thuộc tập đoàn Johnson & Johnson, Mỹ và công ty Chiron, thuộc tập đoàn Novartis, Thuỵ Sỹ. 

Pentaxim: sản xuất tại Pháp và Canada bởi công ty Sanofi Pasteur, thuộc tập đoàn Sanofi-Aventis, Pháp.

2. Đã được quốc tế công nhận chưa?
Quinvaxem: được cơ quan quản lý Thuốc và Thực Phẩm Hàn Quốc cấp giấy phép ngày 27/3/2006. Sau đó, đã được WHO sử dụng cho chương trình Tiêm Chủng Mở Rộng (TCMR bao gồm tiêm chủng chống lại 6 bệnh: yết hầu, uốn ván, ho gà, bại liệt, sởi, và bệnh lao) cho hơn 90 nước tính đến thời điểm hiện tại. Quinvaxem là vắc xin được sử dụng nhiều nhất trên thế giới, lên đến hơn 400 triệu mũi tiêm tính đến tháng 5/2013.  

Pentaxim: được cấp giấy phép lần đầu tiên năm 1997 tại Thuỵ ĐiểnTính đến năm 2011, đã trên 100 triệu mũi Pentaxim được tiêm ở hơn 100 quốc gia.

3. Công dụng?
Quinvaxem: là vắc xin 5 trong 1, giúp ngừa 5 bệnh yết hầu, uốn ván, ho gà, viêm gan siêu vi B, và nhiễm khuẩn Hib. Mũi vắc xin chống bại liệt sẽ được tiêm riêng. 

Pentaxim: cũng là vắc xin 5 trong 1, giúp ngừa 5 bệnh yết hầu, uốn ván, ho gà, bại liệt, và nhiễm khuẩn Hib.  Mũi vắc xin chống viêm gan siêu vi B sẽ được tiêm riêng. 

4. Dành cho ai?
Quinvaxem và Pentaxim: dành cho bé từ 6 tuần tuổi đến trước 5 tuổi. Bé nên được chích mũi Quinvaxem hoặc Pentaxim 3 lần, mỗi lần cách nhau ít nhất 1 tháng trước 1 tuổi và có thể bắt đầu chích từ khi bé 6 tuần tuổi. Mũi chích thứ 4 nên chích sau khi bé được 1 tuổi, vào khoảng 13 tháng, trễ nhất là 24 tháng.

5. Cho bé tiêm Quinvaxem và Pentaxim lẫn lộn có được không?
Năm 2005, chương trình Tiêm Chủng Quốc Gia Mỹ, thuộc Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Chống Bệnh (CDC) đã công bố nghiên cứu về việc khi cho trẻ em tiêm lẫn lộn giữa 2 loại 1.vắc xin yết hầu-uốn ván-ho gà toàn bào (tương tự như Quinvaxem), và với vắc xin yết hầu-uốn ván-ho gà vô bào (tương tự như Pentaxim). Họ đã đưa ra kết luận rằng việc tiêm lẫn lộn thuốc như thế không có gì nguy hại và đều giúp bé chống lại được bệnh ho gà tốt hơn là khi không tiêm chủng. Hơn nữa, trường hợp các bé tiêm 3 mũi toàn bào và chỉ 1 mũi vô bào thì có hiệu quả tốt hơn các trường hợp tiêm lẫn lộn còn lại. 

6. Vắc xin ho gà toàn bào (TB) khác vắc xin ho gà vô bào (VB) thế nào?
Vắc xin ho gà TB (Quinvaxem): vắc xin này sử dụng tế bào của vi khuẩn ho gà đã được giết chết để kích thích tạo miễn dịch với bệnh ho gà. 

Vắc xin ho gà VB (Pentaxim): vắc xin này chỉ sử dụng thành phần chính gây bệnh được chiết xuất từ tế bào của vi khuẩn ho gà để kích thích tạo miễn dịch với bệnh ho gà. 

7. Vắc xin ho gà TB tốt hơn hay VB tốt hơn?
Đến thời điểm hiện tại, vắc xin ho gà VB đang dần được sử dụng ở các nước phát triển vì khả năng dung nạp của nó tốt hơn, ít gây tác dụng phụ hơn. Tuy nhiên, cũng đã có nhiều nghiên cứu về tính hiệu quả của nó khi dịch ho gà có vẻ như trở lại thường xuyên hơn từ khi sử dụng vắc xin này.

Một nghiên cứu được công bố năm 2013 của Trung Tâm Nghiên Cứu Vaccine Kaiser Permanente tại California, Mỹ trên 54,339 cá thể đã được tiêm chủng tại Trung Tâm này, do nhà khoa học Nicola Klein dẫn đầu, đã đưa ra kết luận những bé đã được tiêm 4 mũi vắc xin ho gà TB thì được bảo vệ chống lại bệnh ho gà tốt hơn những bé đã được tiêm 4 mũi vắc xin ho gà VB hay những bé đã được tiêm 4 mũi vắc xin ho gà TB và VB lẫn lộn. Và khả năng chống lại bệnh ho gà của bé càng giảm khi số lần tiêm vắc xin ho gà TB của bé càng ít.

Một số nghiên cứu khác tương tự ở các nước khác trên thế giới (Úc, Ấn Độ, v...v...) cũng đưa kết luận tương tự. 

Như thế có nghĩa là vắc xin ho gà VB (Pentaxim) tuy ít gây tác dụng phụ hơn nhưng lại không giúp bảo vệ bé chống lại bệnh ho gà tốt bằng vắc xin ho gà TB (Quinvaxem).

8. Đã có bao nhiêu ca tử vong trên thế giới sau khi tiêm? 
Quinvaxem: một số ca tử vong ở Bhutan, Sri Lanka, Pakistan, Ấn Độ và Việt Nam. Theo điều tra của Tổ Chức Sức Khoẻ Thế Giới (WHO) và ban chuyên gia quốc tế thì đều không phải do vắc xin Quinvaxem. 

Việt Nam bắt đầu sử dụng Quinvaxem do WHO tài trợ từ tháng 6/2010. Từ tháng 10/2012 đến 3/2013 có 12 ca tử vong sau khi được tiêm mũi Quinvaxem. Do đó, Bộ Y Tế Việt Nam đã ngừng sử dụng Quinvaxem cho đến tháng 10/2013, khi chuyên gia độc lập quốc tế, chuyên gia của WHO, và chuyên gia của Việt Nam khẳng định là 12 ca tử vong kể trên không do Quinvaxem.
Từ khi Quinvaxem được dùng lại đến nay, có 9 ca tử vong sau khi tiêm vắc xin này, trong đó 6 ca đã được xác nhận không do vắc xin, 1 ca vào tháng 9/2015 chưa rõ nguyên nhân và 2 ca vào tháng 10/2015 do sốc phản vệ, có thể là do vắc xin, dẫn đến tử vong.  

Pentaxim: có nguồn tin cho rằng đã có một số ca tử vong ở Ukraina sau khi tiêm Pentaxim vào năm 2009. Tất cả các ca tử vong ở Ukraina đều được kết luận là không do vắc xin.

Pentacel, phiên bản của Pentaxim tại Mỹ, được cấp giấy phép tại Mỹ từ ngày 20/6/2008. Trước đó trong quá trình thử nghiệm Pentacel tại Mỹ, đã có 4 ca tử vong nhưng đều đã được kết luận là không phải do Pentacel. 

Từ 20/6/2008 đến 21/10/2009, đã có 170 ca nguy kịch, trong đó, 26 ca dẫn đến tử vong của trẻ từ 6 tuần tuổi đến 4 tuổi được báo cáo sau khi tiêm Pentacel. Đây là thông tin lấy từ bản báo cáo ngày 19/2/2010 của Cơ Quan Thực Phẩm và Thuốc của Mỹ (FDA) về những trường hợp sức khoẻ nguy kịch hay tử vong đã xảy ra sau khi tiêm Pentacel. 

Trong 26 ca tử vong đó, 12 ca là do đột tử không lý do (SIDS), 2 ca do những điều kiện di truyền bẩm sinh, 2 ca do nhiễm trùng đường hô hấp, 2 ca do ngộp thở, 2 ca không rõ lý do, 1 ca do thiếu oxy lên não, 1 ca do tim ngừng đập không rõ nguyên do, 1 ca do cơ tim giãn nở, 1 ca không có thông tin, và 2 ca thông tin chưa xác minh. 

Bản báo cáo này đã kết luận không có gì mới đáng lo ngại về việc tiếp tục sử dụng Pentacel, do đó, Pentacel vẫn được sử dụng cho chương trình tiêm chủng của Mỹ đến thời điểm hiện tại. 



9. Sốc phản vệ là gì?
Đây là sự phản ứng thái quá của hệ miễn dịch của cơ thể với bất kỳ thứ gì mà cơ thể cho là "lạ" và không muốn tiếp nhận. Sốc phản vệ thường xảy ra do thức ăn, thậm chí như là quả mận, hay rau cải, những thứ bạn ăn mỗi ngày trước khi sốc phản vệ xảy ra. Do đó, rất khó để dự đoán khi nào thì sốc phản vệ xảy ra, và nếu không chữa trị kịp thời thì có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng. Điều may mắn là sốc phản vệ không xảy ra thường xuyên, và do đó, số ca tử vong do sốc phản vệ gây ra cũng rất thấp. 

Như thế để hiểu rằng khả năng bị sốc phản vệ hay hiểu đơn giản là dị ứng với vắc xin là hoàn toàn có thể, cho dù đó là bất kỳ loại vắc xin nào, Quinvaxem hay Pentaxim. 

10. Tỷ lệ tử vong như thế là nhiều hay ít?
Theo thống kê của WHO, ở Việt Nam, năm 2013, tỷ lệ tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi do các nguyên nhân khác nhau như sau: 
Tiêu chảy: 12%
Viêm nhiễm đường hô hấp: 11%
Nhiễm trùng ở trẻ sơ sinh : 6%
Tai nạn/thương tật: 3%
Bệnh sởi: 2%
Quinvaxem (giả sử 15 ca tử vong năm 2013 sau khi tiêm là do vắc xin): 0.00009% (15/1,600,000 trẻ). 

Như thế, tỷ lệ tử vong do Quinvaxem nếu có thì cũng là thấp hơn rất nhiều so với tỷ lệ tử vong do nhiễm trùng đường hô hấp hay tiêu chảy gây ra. 

Theo cơ quan Sức Khoẻ Cộng Đồng Anh, số ca tử vong trung bình mỗi năm trước và sau khi vắc xin phòng bệnh tương ứng được sử dụng như sau:

Căn bệnhTrướcSau
Yết hầu40000
Uốn ván2000
Ho gà15003
Bại liệt7000
Hib300
Tổng cộng64303

11. Miễn dịch cộng đồng có thật không?
Khi con bạn chơi với nhiều đứa trẻ nghịch bẩn lấm bùn đất, thì khả năng con bạn bị lấm bùn đất đương nhiên sẽ cao hơn là khi con bạn chơi với những đứa trẻ sạch sẽ. Miễn dịch cộng đồng cũng thế! 

Khi có nhiều đứa bé tiêm chủng thì sẽ tránh được sự "lấm bùn" của bệnh trong khu dân cư, nên khi con bạn ở trong khu dân cư đó sẽ thường xuyên "sạch," không bị lây nhiễm ngay cả khi không hoặc chưa chích ngừa. Còn nếu đa số các bé ở khu dân cư không chích ngừa, cơ thể dễ dàng bị bệnh hay "lấm bùn," thì khả năng các bé đó lây bệnh làm "bẩn" con bạn là rất cao, ngay cả khi bé đã được chích ngừa, hay trong ví dụ này là "đã được tắm sạch sẽ." 

Bằng chứng: ở các nước phát triển, điển hình là Mỹ, trẻ em không cần chích ngừa lao (mũi tiêm BCG) nữa vì cộng đồng của họ đã "sạch" đủ để khiến khả năng bị lao của con em họ là gần như không còn. 

Do đó, khi bạn không cho bé chích ngừa thì không những bạn đang gây nguy hiểm tính mạng cho bé mà còn là cho cả các bé khác và những người sống quanh bạn nữa! 

Hy vọng rằng với những kiến thức này, bạn sẽ có thể đưa ra quyết định tốt nhất cho bé mà không phải lo sợ! Nếu là mình, mình sẽ cho con mình chích ngừa đủ 3 lần trước khi bé 6 tháng tuổi, bất kể là Quinvaxem hay Pentaxim, và một lần nữa sau khi bé 1 tuổi để đảm bảo sức khoẻ cho bé. Còn bạn, bạn chọn cách nào?

Sunday, November 15, 2015

6 Cách Duy Trì Nồi Cơm Không Đáy


Nồi cơm không đáy không chỉ tồn tại trong cổ tích mà có thật ngoài đời đấy nhé, và còn có nhiều nữa là khác! Đó chính là bầu sữa của các mẹ cho con bú đấy! Bầu sữa này hoạt động đúng theo nguyên tắc cung-cầu: khi con bú tí nhiều thì sữa sẽ ra nhiều và khi con bú tí ít thì sữa sẽ ra ít, đơn giản thế thôi! Và do đó, kích cỡ của bầu vú không phải là yếu tố quyết định việc sữa bạn nhiều hay ít. Đã là nồi cơm không đáy thì kích cỡ có ý nghĩa gì đâu đúng không? Thế nên các bạn có bầu vú nhỏ đừng lo lắng thiếu sữa gì nhé! 

Vậy làm sao để nồi cơm lúc nào cũng đầy?

Cô em mình lúc nằm viện sau khi sinh, sữa chưa ra nhiều, em bé bú không đã nên khóc. Bà mẹ của bà bầu bên cạnh gắt lên "sao không cho con bú sữa bình đi! Để nó đói chết sao?" Và sau đó là dúi vào tay em một bình sữa công thức. Đương nhiên là mẹ mình đã từ chối khéo. Vì mẹ mình hiểu cháu mình mà bú sữa bình lúc này thì con mình sẽ không ra sữa được vì không có kích thích, và em bé cũng sẽ không bú sữa mẹ nữa vì sữa bình ngọt và ngon hơn! 

Sau đây là 6 điều cần thiết để các mẹ có sữa và có sữa thật nhiều nè: 

1. Không được cho bé uống sữa công thức nếu bạn muốn cho bé bú sữa mẹ! 

2. Các mẹ phải tự tin về bầu sữa không đáy của mình và thực tâm muốn cho con bú vì tin rằng đó là dinh dưỡng tốt nhất cho con. Tâm lý này quan trọng lắm vì nó sẽ quyết định việc não bộ của bạn điều khiển bầu vú của bạn thế nào! Nếu bạn cứ lo sợ rằng mình không đủ sữa hoặc cho con bú sữa mẹ cũng không cần thiết cho bé thì bầu sữa sẽ cạn nhanh chóng và dễ dàng thôi. Hơn nữa, khi bạn tin rằng sữa là dinh dưỡng tốt nhất cho bé thì bạn sẽ cố gắng cho bé bú lâu hơn, mà bé càng bú thì sữa sẽ về càng nhiều. Nhất là trong những ngày đầu khi mới sinh, lúc sữa màu vàng đục là loại sữa giàu dinh dưỡng và kháng thể nhất, các mẹ đừng bỏ đi nhé! Thậm chí ngay cả khi bạn dùng tay vắt mà không ra sữa thì cũng không có nghĩa là bạn không có sữa vì khi đó sữa chỉ ra khi được miệng bé mút thôi.  

3. Các mẹ cần giữ cho mình một tâm trí thoải mái, không buồn phiền lo lắng, không giận dữ chán nản, không mệt mỏi ủ rũ. Hãy vui sống và cười nhiều lên! Điều này thực ra không hẳn là dễ, vì trầm cảm sau khi sinh rất phổ biến do sự thay đổi đột ngột của các loại hóc-môn trong cơ thể người mẹ. Và do đó, các mẹ cần sự động viên trợ giúp rất lớn từ chồng, từ cha mẹ, và các người thân khác trong gia đình. Xin các bạn đừng chỉ trích, phán xét các mẹ về bất cứ điều gì, như là: "sao em để con khóc thế kia?" hay "ngực con bé thế này thì làm sao đủ sữa cho con bú?" hay "mày chăm con kiểu gì mà vụng quá!" v...v... Thay vào đó, xin hãy luôn an ủi, động viên các mẹ theo hướng tích cực nhé, nhất là các mẹ đơn thân đó.

4. Sau khi tâm trí thoải mái rồi thì điều quan trọng tiếp theo là dinh dưỡng!!! Một chế độ ăn uống với đầy đủ dưỡng chất, nhiều rau, nhiều trái cây sẽ giúp các mẹ ra sữa tốt hơn. Đặc biệt là mỗi loại trái cây mẹ ăn có mùi vị thế nào thì sữa cũng sẽ có mùi vị như thế, giúp bé được hưởng sữa có nhiều mùi vị và vitamin khác nhau từ người mẹ. Ngoài ra một mẹo nhỏ nữa là khi các mẹ uống nước nóng/nước canh nóng/súp nóng v...v... và nhất là sữa nóng thì sữa sẽ ra rất nhanh và nhiều đó nhé! 

5. Các mẹ cần được ngủ đủ giấc. Điều này cũng không hề đơn giản, nhất là đối với các mẹ cho con bú trực tiếp từ bầu ti. Nên khi nào bé thức và không đòi bú thì cần có người giúp trông bé để mẹ bé có thể làm việc riêng như ăn uống hay ngủ nghỉ. Chỉ cần 1 tiếng ngủ thẳng giấc không phải lo nghĩ gì về con cũng có thể giúp các mẹ phục hồi sức khoẻ nhanh chóng để tiếp tục phục vụ con mình rồi đó! Các bạn có đồng ý các mẹ đều là siêu nhân không? ;)

6. Các mẹ cần được yêu thương, nhất là từ người bạn đời của mình. Việc các ông bố chia sẻ công việc chăm con với các mẹ là cách thể hiện tình yêu thiết thực nhất lúc này! Thay tã, bế con, cho con ăn, hay phụ tắm cho bé đều rất tuyệt vời vì nó khiến người mẹ thấy hạnh phúc vì con họ đã có được một người cha yêu thương chăm sóc bảo vệ nó rồi! Tuy nhiên, các ông bố cũng đừng quên ôm ấp, vuốt ve, và hôn vợ nhé, vì những điều đó rất cần để người mẹ biết chắc chắn mình vẫn được yêu thương, ngay cả khi đã vú xệ, bụng xề nhe! ;)
 
Chúc các mẹ cho con bú với bầu sữa đầy tràn và tình yêu lai láng trong vòng ít nhất là một năm nhe! 

Friday, November 13, 2015

Điện Thoại Thông Minh Có Tốt Cho Bé?



Ở thời điểm mà nhà nhà dùng điện thoại thông minh (smartphone), ipad, máy tính bảng, v...v... thì việc ba mẹ đưa con chơi điện thoại là điều khá phổ biến. Thậm chí các bé từ 6 tháng tuổi đã bắt đầu chạm đến các thể loại iphone, ipad rồi. Phần lớn cha mẹ cho bé xem hoặc cầm điện thoại là để bé bớt quấy, hoặc để bé bận rộn với các trò chơi hay video từ điện thoại mà để yên cho ba mẹ làm việc, hoặc để đưa các bé vào giấc ngủ nhanh hơn.

Chính mắt mình cũng chứng kiến bạn  mình sắm hẳn cho con một cái ipad riêng để cu cậu muốn dùng gì thì dùng. Hay có bạn thì cứ mỗi lần con ăn cơm thì phải để điện thoại cho bé cầm lướt youtube thì bé mới chịu ăn. Vậy điều này có gây hại gì cho bé không? 

1. Vi khuẩn có hại

Chưa nói đến chuyện việc nhìn màn hình điện thoại có tốt cho bé hay không, nhưng việc đầu tiên các ông bố bà mẹ nên để ý đó là tránh để bé gặm điện thoại, hoặc cầm điện thoại rồi cầm vào đồ ăn.

Đa số điện thoại đều chứa nhiều vi khuẩn do bạn quăng quật nó khắp nơi khắp chỗ, và cầm đến nó liên tục mà hiếm khi chùi rửa nó. Đặc biệt là một số không nhỏ điện thoại còn mang trên mình vi khuẩn E.Coli - một loại vi khuẩn có trong phân và chất thải, có khả năng gây tiêu chảy, đau bụng, ói mửa, và có thể gây nguy hiểm tính mạng cho các bé dưới 1 tuổi.

Nếu bạn xem chừng không tránh được việc để bé gặm hay cầm điện thoại thường xuyên thì bạn nên thường xuyên lau chùi điện thoại bằng cồn 70% thì sẽ giúp bé tránh được các loại vi khuẩn có hại cho bé. 

2. Tương tác giữa bé và cha mẹ

Trong quá trình lớn lên của bé, việc tương tác giữa bé và cha mẹ là rất quan trọng trong việc hình thành tư duy và nhân cách của bé. Do đó, bạn nên thường xuyên chơi với bé, đừng dùng điện thoại thông minh để thay thế bạn chơi với bé. 

Đừng bao giờ để bé chơi với điện thoại suốt mà quên đọc sách và hát cho bé nghe, hoặc chơi các trò chơi có tính tương tác cao với bé như chơi ô chữ, chơi vẽ, chơi làm bánh, chơi đồ hàng, v...v... nhé! Đặc biệt là việc cha mẹ đọc sách mỗi ngày cho bé nghe từ khi mang thai sẽ giúp bé phát triển nhận thức rất tốt và được Viện Hàn Lâm Nhi Khoa Hoa Kỳ (American Academy of Pediatrics) khẳng định như một chuẩn mực quan trọng trong việc nuôi dạy trẻ vào tháng 8/2014 vừa qua. 

Cách hiệu quả nhất để cả bé và cha mẹ không quên dành thời gian cho nhau đó là chính bạn cũng cần làm gương cho bé bằng cách giảm bớt thời gian trên điện thoại, ti vi, máy tính, v...v... để dành thời gian đó chơi với con. Đặc biệt các buổi đi chơi ngoài trời sẽ giúp cả gia đình gắn kết với thiên nhiên và với nhau tốt hơn nhiều, và cũng là cơ hội để bạn dạy bé về thế giới thật thay vì để bé nhìn thế giới ảo qua màn hình đấy. 

3. Kiểm soát nội dung

Hiện tại, theo một cuộc nghiên cứu gần đây ở Mỹ thì đa số các gia đình để bé xem điện thoại mà không hề trông chừng bé! Chính mắt mình cũng giật mình khi thấy thằng cháu 3 tuổi ở nhà xem youtube những đoạn phim người lớn đánh nhau khi mẹ nó không để ý. Trẻ con đơn giản chỉ là tò mò, và khi không ai ngăn cấm sự tò mò đó thì bé cứ thoải mái mà khám phá thôi.

Thế nên nếu bạn cho bé dùng điện thoại, máy tính, hay máy tính bảng, thì bạn nên kiểm tra nội dung bé xem.   Youtube hiện giờ đã có phiên bản Youtube Kids. Bạn nên cài đặt ứng dụng đó cho con bạn thay vì để bé xem nội dung tự do. 

Ngoài ra, bạn cũng nên cài đặt cho bé các ứng dụng có tính giáo dục cao thay vì những ứng dụng có tính bạo lực hoặc không phù hợp với lứa tuổi của bé. 

4. Giới hạn sử dụng 

Theo khuyến cáo cũ của Viện Hàn Lâm Nhi Khoa Hoa Kỳ, thì các bé dưới 2 tuổi không được tiếp xúc với các thể loại màn hình máy móc bao gồm ti vi, máy tính, v...v...và sau đó thì chỉ nên cho bé ngồi trước màn hình không quá 2 tiếng mỗi ngày. Tuy nhiên, khuyến cáo này có thể sẽ không còn phù hợp với thời đại màn hình ở khắp mọi nơi như bây giờ nữa. 

Thật vậy, việc các bé sử dụng điện thoại thông minh và máy tính bảng từ nhỏ với mức độ chóng mặt đã khiến các nhà khoa học không nghiên cứu kịp để có thể đưa ra những khuyến cáo phù hợp cho sự phát triển về tâm lý và thể lý của các bé. Nên để cẩn thận thì các bậc cha mẹ nên hạn chế tối đa thời gian để các bé trước màn hình. 

Một cách hiệu quả là cha mẹ có thể đặt ra quy định những nơi tuyệt đối cả nhà không được đụng đến màn hình như là bàn ăn, phòng ngủ, và phòng khách chung. Hoặc đưa ra những khung giờ tuyệt đối cả nhà không được sử dụng điện thoại như 1 tiếng trước khi đi ngủ. Chỉ cần bạn làm gương thì bé sẽ nghe theo ngay thôi mà! ;)

5. Sóng điện thoại 

Có nhiều tranh cãi xung quanh vấn đề này do các nghiên cứu về sóng điện thoại và tác hại của nó trên con người chưa đủ sâu và đủ rộng. Hiện tại đang có hai nhóm nghiên cứu lớn về vấn đề sóng điện thoại và ung thư não, một nhóm ở Châu Âu nghiên cứu trên người lớn và một nhóm quốc tế nghiên cứu trên trẻ con và thiếu niên. Hy vọng sẽ có kết quả nghiên cứu trong năm tới. 

Tuy nhiên, Tổ Chức Sức Khoẻ Thế Giới (World Health Organization) đã xếp sóng điện thoại vào diện "có thể gây ung thư" loại 2B, đứng sau loại 1 và 2A. Nên để bảo đảm sự an toàn tối đa cho bé, nếu các bạn có cho bé chơi với máy thì nên để chế độ máy bay (airplane mode), và nếu cần thì chỉ bật sóng wi-fi lên thôi nhé! 

Tóm lại, đến thời điểm hiện tại, tuy chưa có dẫn chứng khoa học nào cụ thể chứng minh tác hại của điện thoại thông minh, nhưng khả năng có hại của nó là không thể chối cãi. Và mình chọn cách tắt sóng điện thoại khi ở gần con. Bạn thì sao? :)


Thursday, November 5, 2015

Ung Thư Trực Tràng Và Những Điều Nên Biết

Theo thống kê gần đây nhất vào năm 2014 của Cơ Quan Nghiên Cứu Ung Thư Quốc Tế (International Agency for Research on Cancer) thì hiện nay ung thư trực tràng đứng thứ 3 trên thế giới, sau ung thư phổi và ung thư vú, với gần 1.4 triệu ca mới trên thế giới vào năm 2012, và chiếm gần 10% tổng số các ca ung thư (1). Hai mươi nước dẫn đầu về ung thư trực tràng trên thế giới đều là những nước phát triển, đứng đầu là Hàn Quốc. 

Ở Việt Nam, ung thư trực tràng đứng thứ tư sau ung thư phổi, ung thư gan, và ung thư dạ dày ở nam giới, theo thống kê của Tổ Chức Sức Khoẻ Thế Giới ( World Health Organization) vào năm 2010 (2). Một nghiên cứu khác của đại học Y Dược Hà Nội cũng cho thấy tại Việt Nam, tỉ lệ ung thư trực tràng ở nam giới có chiều hướng cao hơn ở nữ giới (3). 

1. Ung thư trực tràng là gì?

Trực tràng là phần cuối của ruột già, là nơi chứa chất thải và dẫn chất thải của cơ thể ra hậu môn. Ung thư trực tràng là khi bộ phận này của cơ thể tạo khối u. 

Ban đầu, đây thường là những khối u lành tính, nên nếu phát hiện sớm thì chỉ cần phẫu thuật cắt khối u đi là xong, và khả năng khỏi bệnh khá cao. Tuy nhiên, nếu phát hiện sau khi khối u đã trở nên ác tính, di căn đến những nơi khác trong cơ thể thì bệnh sẽ khó chữa hơn nhiều, sẽ có thể cần thêm hoá trị (điều trị bằng thuốc) và xạ trị (điều trị bằng tia phóng xạ). 

2. Làm sao để phát hiện? 

Bình thường thì những người sau 50 tuổi sẽ có khả năng mắc bệnh này cao hơn. Nên khi 50 tuổi, bạn nên đi nội soi ruột (colonoscopy) để kiểm tra xem có khối u không. Nếu không có khối u gì và gia đình bạn không có tiền sử bệnh này, thì bạn sẽ không cần phải đi nội soi trực tràng lần nữa cho đến khi 60 tuổi (4). 



Nếu gia đình bạn có tiền sử bệnh ung thư trực tràng hoặc bạn phát hiện có vài khối u nhỏ lành tính trong lần nội soi đầu tiên thì tỉ lệ mắc bệnh này của bạn cũng sẽ cao hơn, và do đó, bạn sẽ cần đi nội soi thường xuyên hơn, khoảng 5 năm một lần. 

Ngoài ra, khi bạn có những triệu chứng sau thì bạn cũng nên đi khám xem có bị ung thư trực tràng không nhé:
1. Tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài và có máu (đây cũng là biểu hiện sớm nhất của ung thư trực tràng).
2. Thường cảm thấy đầy hơi, đau bụng, khó tiêu.
3. Thường mệt mỏi, ói mửa, chóng mặt, sụt cân không lý do.

3. Làm sao để giảm thiểu nguy cơ bị ung thư trực tràng?

Ung thư trực tràng tuy nguy hiểm nhưng lại rất dễ tránh (trừ khi bạn bị di truyền). Vì đây là bệnh ung thư đường tiêu hoá nên nó phụ thuộc chủ yếu vào dinh dưỡng và lối sống của bạn. Sau đây là 6 cách đơn giản: 

1. Không hút thuốc 

Theo một nghiên cứu mới nhất và lớn nhất của hiệp hội Ung Thư Hoa Kỳ (American Cancer Society) năm 2015 thì những bệnh nhân ung thư trực tràng mà có hút thuốc lá thì có nguy cơ tử vong cao gấp đôi người không hút thuốc lá. Các nhà khoa học cho rằng thói quen hút thuốc lá khiến khối u trở nên ác tính và lan nhanh hơn, đồng thời, làm giảm hiệu quả của việc chữa trị.

Ngoài ra, thậm chí những bạn đã từng hút thuốc lá từ những năm 20 tuổi thì đến năm 50 tuổi khả năng bị ung thư trực tràng cũng sẽ cao hơn những người chưa từng hút thuốc lá. Do đó, để giảm tối đa nguy cơ bị ung thư trực tràng, bạn đừng nên bắt đầu hoặc bỏ thuốc lá càng sớm càng tốt nhé! 

2. Giảm thiểu rượu bia

Tất cả mọi thức uống có cồn đều không tốt cho hệ tiêu hoá của bạn và là nhân tố làm tăng nguy cơ gây ung thư, đặc biệt là các loại ung thư liên quan đến hệ tiêu hoá. Riêng với ung thư trực tràng, tỉ lệ bị ung thư sẽ tăng lên 1.5 lần nếu bạn tiêu thụ hơn 3 ly rượu/bia mỗi ngày nhé! 

3. Giảm ăn thịt đỏ và tránh các loại thịt đã qua chế biến 

Việc tiêu thụ thịt đỏ và thịt đã qua chế biến được Quỹ Nghiên Cứu Ung Thư Quốc Tế (World Cancer Research Fund) cảnh báo là một trong những tác nhân quan trọng dẫn đến ung thư, đặc biệt là ung thư ruột già và trực tràng.

Trước đó, vào năm 2005, một cuộc nghiên cứu lớn ở Châu Âu trên gần 500 ngàn người không bị ung thư đã cho thấy rằng những người ăn thịt đỏ nhiều hơn ~ 140g/ngày thì khả năng bị ung thư trực tràng và ruột già cũng sẽ cao hơn 30%, trong khi những người ăn thịt gà thì không bị ảnh hưởng, còn những người ăn cá nhiều thì lại có tỉ lệ bị ung thư này thấp hơn. Một nhóm nghiên cứu khác trên gần 150 ngàn người ở Mỹ cùng năm đó cũng đưa ra kết quả tương tự.

4. Tăng cường lượng rau củ, trái cây, và hạt nguyên

Trái ngược với thịt đỏ, rau củ, trái cây, và các loại hạt nguyên lại giúp giảm nguy cơ gây ung thư đáng kể. Ngoài việc cung cấp nhiều loại vitamin cần thiết, giúp tăng đề kháng tự nhiên cho cơ thể, rau củ quả và hạt nguyên còn giàu chất xơ, rất tốt cho hệ tiêu hoá. 

Đồng thời, một chế độ dinh dưỡng giàu rau củ quả và hạt nguyên sẽ giúp bạn giảm lượng tiêu thụ chất béo, giúp tránh béo phì, và do đó, việc phòng tránh ung thư trực tràng cũng hiệu quả hơn. 

5. Tập thể thao hay vận động cơ thể ít nhất 30 phút mỗi ngày

Tại Châu Âu,  khoảng 11% các ca bị ung thư trực tràng và ruột già là do bị quá cân hoặc béo phì. Do đó, việc tập thể thao đều đặn là cần thiết để giúp bạn tránh béo phì và ung thư.

Hơn nữa, khi vận động thường xuyên, cơ thể bạn sẽ tiết ra những hormone có lợi cho cơ thể, gồm có irisin, testosterone, và peptide YY. Irisin giúp tế bào chất béo đốt năng lượng thay vì dự trữ nó, testosterone giúp tăng cơ, và peptide YY giúp bạn ít đói và mau no hơn. Tất cả đều phục vụ một mục đích là giảm thiểu nguy cơ béo phì, và do đó, khả năng bị ung thư trực tràng của bạn. 

6. Đi kiểm tra nội soi đường ruột bắt đầu từ năm 50 tuổi

Ung thư trực tràng như các bạn thấy là hoàn toàn có thể tránh được với lối sống lành mạnh, và chữa được nếu phát hiện sớm. Đừng để người thân yêu của mình biết những thông tin này quá trễ nhé các bạn! ;)