Tuesday, September 29, 2015

Ăn Dặm Ơi Là Ăn Dặm!


Nhân dịp cô bạn mình có em bé sắp sửa được 6 tháng tuổi và số lần cô ấy phải cho con bú đang tăng đột biến mỗi ngày, cô bạn có hỏi mình về việc cho bé bắt đầu ăn dặm thế nào (nghĩa là cho bé ăn thức ăn thêm vào với việc bú sữa mẹ hoặc sữa bình mỗi ngày).

A. Khi nào nên bắt đầu cho bé ăn dặm? 

Tốt nhất là bé nên được bú sữa mẹ trong 6 tháng đầu tiên. Và phần lớn là các bà mẹ sẽ có đủ sữa cho con bú. Trong trường hợp khác, các bé có thể bú sữa bình ở ngoài cũng trong 6 tháng đầu từ khi sinh, nhưng sẽ không tốt bằng bú sữa mẹ vì sẽ không có được kháng thể từ sữa mẹ truyền sang nên dễ bệnh và yếu hơn. 

Sau đó thì phần lớn các bé sẽ sẵn sàng cho việc ăn dặm. Tuy nhiên, quan trọng hơn là các bé vẫn phải được cho bú sữa mẹ đến ít nhất là 1 năm tuổi. Đó cũng là lý do tại sao người ta gọi là "ăn dặm" chứ không thay thế được dưỡng chất từ sữa mẹ hoàn toàn!

B. Dấu hiệu nào cho biết bé đã sẵn sàng ăn dặm?

Một số dấu hiệu để biết bé đã sẵn sàng ăn dặm như sau: 
1. Bé giữ được đầu thẳng đứng
2. Bé ngồi được nếu có ghế dựa
3. Bé có thể dùng lưỡi đưa thức ăn vào trong và nuốt được
4. Bé tăng cân rõ rệt! Thường là gấp đôi số cân so với lúc mới sinh
5. Bé đòi ăn liên tục, thậm chí ngay cả khi đã được bú sữa mẹ 8-10 lần/ngày
6. Bé tò mò dòm ngó khi bạn ăn uống!

C. Chuẩn bị thức ăn dặm cho bé thế nào?

Một số quy luật chung như sau:

1. Cho bé ăn trái cây và rau trước, rồi mới đến thịt cá, và sau cùng là trứng, sữa, phô mai và các loại hạt (vì những thứ sau cùng này có khả năng gây dị ứng cao hơn). Đặc biệt, không nên cho bé dưới 1 tuổi ăn/uống mật ong vì có thể dẫn đến bại liệt do nhiễm trùng khuẩn có trong mật ong.

2. Cho bé ăn thức ăn xay loãng trước (ví dụ như cho cơm nấu nước xương heo và rau cải vào xay thật loãng trong máy xay sing tố), rồi đến thức ăn dằm nhuyễn (ví dụ như bí đỏ luộc mềm và tán nhuyễn hay bơ tươi dằm nhuyễn), và sau cùng là thức ăn miếng mềm (ví dụ như đậu hũ luộc).

3. Vào khoảng 8 tháng, bé sẽ có thể ăn 3 bữa/ngày. Thức ăn dặm của bé khi đó nên có đầy đủ các loại dinh dưỡng từ:
- sữa mẹ hoặc sữa bình 
- trái cây
- rau củ quả
- protein từ thịt, đậu hũ, các loại đậu

4. Không nên để thức ăn của bé trong tủ lạnh quá lâu và tuyệt đối không cho bé ăn thức ăn có dấu hiệu thiu hư. Nếu bạn muốn để lâu thì có thể nấu thức ăn cho bé và đổ vào khuôn nhỏ (ví dụ như khuôn làm đá), rồi cho vào tủ đá để đông cứng lại, và mỗi lần cho bé ăn bạn có thể lấy từng phần thức ăn đã chia sẵn ra hâm ấm lại cho bé dùng ngay. 

5. Nhiệt độ của thức ăn nên ấm vừa phải như sữa mẹ, không được nóng hay lạnh. Bạn chạm tay vào thức ăn không thấy nóng, không thấy lạnh, và hơi âm ấm nhẹ nhàng là được. 

6. Bạn hoàn toàn có thể nêm nếm thức ăn của bé bằng những gia vị tự nhiên (đường, muối, nước mắm, xả, gừng, v...v...). Tuyệt đối không nên dùng bột ngọt và các loại bột nêm cũng như các loại gia vị từ chai lọ không từ thành phần tự nhiên khác. 

D. Bắt đầu cho bé ăn dặm thế nào?

1. Nên cho bé ăn từng loại thức ăn một, mỗi loại trong khoảng 3 ngày để trong trường hợp bé bị khó ở thì bạn có thể đoán được là do loại thức ăn nào gây ra. 

2. Nên cho bé bắt đầu ăn dặm với 1 muỗng thức ăn thôi đi kèm với việc bú sữa mẹ và từ đó mới từ từ tăng dần lên 2, 3, 4, v...v... và vẫn kèm theo việc bú sữa mẹ nhé! Cũng  tương tự thế, cho bé ăn 1 bữa/ngày rồi mới từ từ tăng dần lên. Tốc độ tăng thì tuỳ thuộc vào mỗi bé. Bạn biết bé ăn no khi:
- bé đẩy muỗng thức ăn đi hoặc quay  mặt sang chỗ khác
- bé ngửa người ra dựa lưng vào ghế 
- bé không chịu mở miệng ăn miếng tiếp theo (bé cũng làm thế khi chưa nuốt hết muỗng thức ăn trước đó, nên bạn cũng cần phải chờ bé nuốt hết rồi mới đút tiếp nhé!)
- bé bắt đầu nghịch với muỗng 

3. Bạn nên dùng thìa/muỗng bằng nhựa mềm để tránh làm hư lợi của bé. 

4. Khi bé bắt đầu cầm nắm được, bạn nên để bé tự ăn, mặc dù điều đó đồng nghĩa với việc bạn sẽ phải dọn dẹp nhiều hơn vì chắc chắn thức ăn sẽ vãi tung toé. Nhưng nên như thế để bé cảm thấy ăn uống là một niềm vui và tập quen với việc tự mình ăn uống sau này! 

5. Nên cho bé ăn cùng bữa với bạn để bé quen với việc ăn đúng bữa cùng gia đình, đồng thời cũng tiện cho bạn dọn dẹp hơn. Hơn nữa, khi ăn chung như thế, bé sẽ có dịp quan sát cách bạn ăn uống. Nếu bạn tỏ rõ thái độ vui vẻ, tận hưởng thức ăn thì khi bé thấy vậy cũng sẽ ăn uống ngon lành hơn đó nhé!!! 

6. Đây cũng là lúc bạn có thể cho bé uống nước trong bình nước dành riêng cho bé! 

7. Nếu bé không chịu ăn thức ăn nào đó thì bạn đừng ép. Nhưng bạn hãy đợi vài ngày sau đó và lại cho bé ăn thức ăn đó lần nữa. Và cứ như thế cho đến khi bé chịu ăn thức ăn đó. 

8. Khi bé ăn thức ăn nào đó mà bị dị ứng nhẹ với những biểu hiện như tiêu chảy, nổi mẩn thì bạn nên đi bác sỹ khám xem con bạn bị dị ứng với chất gì trong thức ăn. Hoặc nặng hơn là môi và mặt sưng vù, tiêu chảy nặng, ói mửa, khó thở thì bạn nên đưa bé đi cấp cứu ngay vì có khả năng bé bị dị ứng sốc phản vệ do thức ăn đó gây ra! 

9. Khi bạn giảm dần độ lỏng của thức ăn cho con bạn, bạn nên để ý xem bé có nuốt được dễ dàng không. Nếu bé nuốt khó khăn hoặc ho thì bạn nên giảm độ đặc của thức ăn lại để tránh gây nghẹn cho bé! Nếu bé có dấu hiệu khó thở, mặt mày tím tái thì bạn nên sơ cứu chống nghẹn ngay cho bé theo hướng dẫn sau của bác sỹ Lương Quốc Chính, khoa cấp cứu bệnh viện Bạch Mai nhé http://bacsinoitru.vn/content/so-cuu-suy-ho-hap-do-di-vat-duong-tho-o-tre-em-final-1133.html

10. Nên cho bé ăn thức ăn bạn tự làm và tránh dùng các thức ăn đóng hộp, đã qua chế biến vì sẽ có chất bảo quản và những thành phần không mong muốn. Một bữa ăn tự làm cho một bé 9 tháng tuổi, ăn một ngày 3 bữa, có thể gồm những thành phần sau (hình minh hoạ):
Cháo nấu với nước xương heo + hành tây + bí đỏ + đậu xanh lột vỏ + lươn nấu chín rút xương. Cho tất cả vào máy xay sinh tố xay nhuyễn. Thế là bạn đã có một món ăn thịnh soạn đầy đủ dinh dưỡng cho bé nha! 

Chúc các bạn chăm con mạnh khoẻ, chóng lớn nhé! <3








No comments:

Post a Comment