Saturday, December 9, 2017

Không Phải Có Con Là Thành Cha Mẹ. Không Phải Cha Mẹ Là Luôn Luôn Đúng!

Mấy hôm nay cư dân mạng đang xôn xao vì vụ việc một em bé trai 10 tuổi chạy trốn khỏi cha mẹ về nhà ông bà nội vì bị cha ruột và mẹ kế bạo hành. Mình đọc đã thấy đau xót. Nhưng khi đọc đến lời bình của một bạn này thì thấy còn đau lòng hơn...


1. Bạo hành tâm lý (emotional abuse)

Tuy mình được lớn lên trong yêu thương nhưng những lần “thương cho roi cho vọt” và những lần lớn tiếng của cha mẹ vẫn là một ký ức hãi hùng. Một trong những ký ức ấn tượng nhất mà mình còn nhớ là cái cảm giác phẫn uất đến phát khóc khi thấy cha mẹ la mắng hay phạt đòn 2 đứa em. Lúc đó mình không hiểu đó là gì, sau này mới biết đó sự ghê tởm bạo lực cộng với sự bất lực khi phải tận mắt chứng kiến điều đó mà lại không thể làm gì. Và đó chính là sự bạo hành tâm lý, mặc dù lúc đó mình không phải là đứa đang bị đòn.

Bạo hành thể lý thì còn có thể lành, nhưng hậu quả mà việc bạo hành tâm lý gây ra thì sẽ rất lâu dài và khó có thể bù đắp ngược lại, theo một số các nghiên cứu khoa học đưa ra.

2. Hậu quả của bạo hành tâm lý trên trẻ nhỏ

Việc bạn ép con ăn mỗi ngày, thờ ơ khi con cố gắng kể chuyện sau mỗi lần tan học về, cha mẹ cãi nhau trước mặt con, hay cha mẹ ly dị chia cắt con cái đều là bạo hành tâm lý. Và có tác động tiêu cực lên đứa trẻ không thua gì bạo hành thể lý. Còn việc đánh đập trực tiếp trên cơ thể đứa bé không thể kháng cự thì đương nhiên là có bạo hành tâm lý trong đó rồi. Vì sự sợ hãi và kinh hoàng bị gây ra trong ký ức của trẻ là điều sẽ có thể đi theo và ảnh hưởng tâm lý, tính cách của bé đến suốt đời, tuỳ theo mức độ nặng nhẹ.

Khoa học nói sao về việc này? Chỉ cần bạn google thì sẽ ra hằng hà sa số các nghiên cứu khoa học trên đủ mọi dân tộc cho thấy một kết luận duy nhất: bạo hành về thể lý lẫn tâm lý đều dẫn đến những hậu quả tiêu cực cho sự phát triển từ sức khoẻ đến tâm hồn của các bé, phổ biến nhất là sự mất tự tin vào bản thân, dễ bị trầm cảm, bạo lực hơn, và bị rối loạn tâm lý hậu khủng hoảng! Không ít những tên giết người hàng loạt hay những kẻ hiếp dâm biến thái đều có một tuổi thơ đầy bạo hành và những tổn thương tâm lý thời thơ ấu không thể chữa khỏi. Bạn nào quan tâm có thể xem thêm các nghiên cứu khoa học ở trang sau Child Abuse and Neglect.

3. Kiên nhẫn và tình yêu


Điều may mắn là cái tương lai u ám này hoàn toàn có thể tránh khỏi nếu các bậc cha mẹ để tâm thay đổi chính mình. "Thương cho roi cho vọt" đã được khoa học chứng minh là sai hoàn toàn. Bạo lực chỉ là cách giải quyết của những con người bất lực. Muốn thương thì hãy tìm cách hiểu con bạn đang nghĩ gì và hãy kiên nhẫn với chúng bằng tất cả tình yêu mà bạn có! Và đương nhiên nói thì dễ nhưng làm thì không dễ chút nào. Do đó, mình xin chia sẻ với các bạn một số gợi ý sau để các bạn bắt đầu hành trình thay đổi vì một tương lai tốt hơn cho con mình, nếu bạn muốn nhé!

1. Mỗi lần bạn nóng giận la mắng hay đánh con, hãy tự hỏi: “mình đang la/đang đánh để dạy nó hay để xả cơn bực tức của mình?” Đây là bước đầu tiên để bạn hiểu chính mình hơn trong vai trò làm cha mẹ.

2. Hãy nhớ lại những thứ bạn không muốn cha mẹ bạn làm cho bạn khi bạn còn là một đứa bé và cố gắng đừng để điều đó lặp lại trên những đứa con của riêng bạn. Chúng ta hoàn toàn có thể tốt hơn nhờ vào việc rút kinh nghiệm dựa trên những gì chúng ta đã trải qua.

3. Hãy tập nói “xin lỗi, cám ơn, mẹ/cha yêu con!” mỗi ngày với thật nhiều nụ hôn và những cái ôm thật chặt. 

4. Hãy cùng con thưởng thức một bản nhạc con bạn thích, cùng con đọc một quyển truyện con thích, và hỏi chúng tại sao chúng thích.

5. Và sau cùng, hãy đến gần thiên nhiên hơn! Khi bạn dành thời gian để ngắm nhìn những rặng núi hùng vĩ, những con sông êm đềm, những vườn hoa bạt ngàn, hay những bãi biển bao la, bạn sẽ thấy mình đủ nhỏ bé để bao dung hơn. Và nếu được thì hãy đem con bạn theo cùng những khi như thế!

Đây chỉ là bước dạo đầu! Phần còn lại mình chắc chắn với tình yêu bạn sẽ trở nên sáng tạo vô cùng trong cách hướng dẫn con mình trở thành những con người hạnh phúc hơn!


Saturday, January 28, 2017

Viên Đạn Thần Kỳ và Gót Chân Achilles Của Căn Bệnh Ung Thư

1. ViêĐạn Thn Kỳ (Magic Bullet) Và Y Hc Chun Xác (Precision Medicine)

Vào cui thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, nhà vi khun hc, và cũng là ngườđot gii Nobel Y Hc, Paul Ehrlich ngườĐức là ngườđầu tiêđã nghĩ ra cm từ “Magic Bullet” (ViêĐạn Thn K) nhm thể hin mý tưởng tiên phong và độđáo công. 

Ý tưởng này là khoa hc sẽ cn phi tìm ra cách cha trị nàđó mà mi viên thuc sẽ đượđưa tđúng nơi cđến, ging như vic mt tên lđược nhm trúng đích và chỉ nổ khi đã chđúng mc tiêu vy. 

Nếu làđượđiu này, thì vic cha trị các loi bnh, đặc bit là bnh ung thư, sẽ hiu quả hơn rt nhiu. Vi cách này, chỉ có tế bào bnh, tế bào nhim khun, hay tế bào ung thư mi bị tiêu dit bi loi thuđó, còn các tế bào khoẻ mnh sẽ không bị ảnh hưởng gì

Chính ý tưởng này công cũng là mt pháđạn thn kỳ khđầu cho mt cuc tìm kiếm cách cha trị như thế trong gii khoa hc. Và kết quả là sau hơn mt thế k, các nhà nghiên cđã nghĩ ra vic sử dng chính kháng thể (antibody) ca mi con ngườđể to nên viêđạn thn kỳ đó

Đây cũng là mt trong nhng viên gch khđầu xây dng nn Y hc chun xác (precision medicine), hay còn gi là Y hc cá thể (personalized medicine) nghĩa là: mi người sẽ được cha trị theo đúng căn bnh ca h, da trên nhng đặc tính riêng bit ca cá nhâđó. Trong dân gian, từ mi người hay dùng để miêu tả nhng đặc tính riêng bit này là “cơ địa.” 

Điu này cũng gii thích ti sao cùng mt loi thuc cha trị cho cùng mt loi bnh ung thư mà có người thì có hiu qu, còn có người thì không. Đây chính là do cơ địa” ca họ khác nhau nên tác dng ca thuc trên cơ thể họ cũng khác nhau. 

2. Liu Pháp Min Dch (Immunotherapy)



Trong căn bnh ung thư, mt số kháng thể được to ra bi chính hệ min dch ca cơ thể khi phát hin ra sự có mt ca tế bào ung thư, vi mđích nhn din và tiêu dit tế bào ung thư

Tuy nhiên, vì các tế bào ung thư liên tc biếđổi (mutation) nên tên la tuy được to ra nhưng cũng khó bn trúng mt mc tiêu di chuyn nhanh như vy. Không nhng thế, các tế bào ung thư còn có khả năng n mình rt gii, khiến cho các kháng thể lm tưởng chúng vi tế bào khoẻ mnh, và do đó, cũng không tn công. Thm chí kinh khng hơn, các tế bào ung thư còn có khả năng tiết ra nhng chđể kìm chế sự tn công ca hệ min dch. Và kết quả là trong các trđánh gia hệ min dch và tế bào ung thư, thì hệ min dch rõ ràng bị yếm thế, dđến vic ung thư tiếp tc tràn lan hoành hành. 

Chính vì thế, các nhà khoa hđã nghĩ ra cách to ra nhng kháng thể mnh hơn, và đưa chúng vào trong cơ thể để chúng tìm và tiêu dit các tế bào ung thư kia. Liu pháp min dch đã ra đời như thế

Hin ti, liu pháp min dch dùng trong vic cha trị ung thư đang theo 4 hướng chính:
1. Kháng thể đơn (monoclonal antibodies): được to ra trong phòng thí nghim, vi mđích tiêu dit các tế bào ung thư ở nhng vị trí nhđịnh. 
2. Thuc chế trm kim soát ca hệ min dch (immune checkpoint inhibitors): loi thuc này có khả năng nhả phanh cho hệ min dch, giúp hệ min dch thoi mái dc toàn lc chiếđấu chng tế bào ung thư mà không cn phi e dè
3. Vc-xin chng ung thư (cancer vaccines): là mt cht sẽ được tiêm vào cơ thể ngườđể hệ min dch ca họ sn xut ra kháng thể chng li cht gây ung thư đó.
4. Mt số liu pháp min dch không cụ thể (non-specific immunotherapies): các cách cha trị này nhm vào vic nâng cao hođộng ca hệ min dch mt cách chung chung, để hệ min dch khoẻ mnh hơn và chiếđấu chng tế bào ung thư hiu quả hơn. 

3. Gót Chân Achilles Ca Tế Bào Ung Thư 


Vào tháng 3/2016 va qua, mt nhóm các nhà khoa hc ti LuâĐôn, trường University College, cho rng họ đã tìm ra mt loi kháng nguyên mi (neoantigens) xut hin trên tế bào ca mt số loi ung thư da và ung thư phi. Các kháng nguyên này là các protein nm trên bề mt ca tế bào ung thư, và theo nghiên cu này, là nguyên nhân kìm hãm hệ min dch ca cơ thỞ mt số bnh nhân, khi các kháng nguyên - gót chân Achilles - ca tế bào ung thư bị hệ min dch phát hin và can thip thì viđiu trị ca nhng bnh nhân này có tiến trin tt hơn.

Điu này có nghĩa là nếu nhng kháng nguyên mi này thc sự là du vếđáng tin cđể cơ thể phát hin ra đâu là tế bào ung thư, thì vic to ra nhng viêđạn thn kỳ bn thng vào các tế bào ung thư sẽ hiu quả hơn rt nhiu! Kết quả nghiên cu ca họ đã được xut bn trên tp chí khoa hc danh tiếng vào bc nht nhì trên thế gii Science, nhánh Tumor Immunology, dưới têClonal neoantigens elicit T cell immunoreactivity and sensitivity to immune checkpoint blockade.” 

Da vào phát hin này, các nhà khoa hđã đề xut ra 2 hướng để to ra liu pháp min dch da trên các kháng nguyên ca tế bào ung thư: mt là to ra vc-xin chng ung thư da trên kháng nguyêđó, hai là cht lc nhng tế bào min dch có khả năng tiêu dit nhng tế bào ung thư có kháng nguyên kể trên, nhân ging chúng lên tht nhiu, và đưa chúng ngược trở li cơ thể bnh nhâđể giúp họ chng li căn bnh ung thư mnh mẽ hơn. 

Hy vng vi khám phá này, vic cha trị căn bnh ung thư sẽ hiu quả hơn gp nhiu ln trướđây!